Đồi cao quanh hồ Tà Đùng là nơi giới dù lượn tìm đến để cất cánh, vì sườn đồi đón gió và bên dưới là mặt hồ rộng với hàng chục đảo — một trong những cảnh bay đẹp của Tây Nguyên. Khách ở villa có thể đứng xem từ đồi khi có người bay; còn bay đôi cùng phi công thì phải qua đơn vị có phi công được đào tạo, thiết bị kiểm tra, và chỉ bay khi gió cho phép. Không có lịch bay cố định: gió quyết định tất cả.
Tà Đùng Villa nằm trên đỉnh đồi, ngay khu vực bay dù lượn như landing của villa vẫn giới thiệu. Nhiều khách từng đứng ở sân, nhìn cánh dù lơ lửng trên mặt hồ rồi hỏi: có bay hằng ngày không, xem ở đâu, mình có bay được không. Bài này trả lời những câu ấy ở mức người xem và người lần đầu bay, không phải giáo trình cho phi công.
Vì sao đồi quanh hồ Tà Đùng hợp để bay dù lượn
Dù lượn là cánh dù mềm, không động cơ, bay nhờ không khí. Người bay chạy vài bước trên sườn đồi để gió thổi căng cánh rồi nhấc khỏi mặt đất. Muốn ở lại trên không lâu, phi công tận dụng hai nguồn nâng: gió thổi vào sườn đồi bị đẩy lên cao, gọi là gió sườn; và các luồng khí nóng bốc lên khi nắng hun mặt đất, gọi là dòng nhiệt.
Đồi quanh hồ Tà Đùng có những sườn trống, thoáng, đón gió từ phía mặt hồ; bên dưới là thung lũng rộng, có bãi đáp. Cảnh bay thì khó nơi nào sánh: mặt hồ xanh, các đảo xếp lớp, rừng và rẫy cà phê trải ra tới chân trời, buổi sáng có khi bay trên cả lớp mây. Những yếu tố ấy khiến đồi Tà Đùng được giới bay biết tới, và đã có các buổi bay, ngày hội dù lượn được tổ chức quanh vùng hồ.
Tuy vậy, bay được hay không mỗi ngày phụ thuộc gió: hướng gió, sức gió, độ ổn định của không khí. Gió quá yếu không cất cánh được, gió quá mạnh hoặc giật thì nguy hiểm, mây giông thì tuyệt đối không bay. Vì thế có những tuần ngày nào cũng có cánh dù, có những tuần không thấy ai.
Khi nào có người bay và hỏi ở đâu
Không có lịch bay cố định kiểu giờ tàu xe. Các nhóm bay, câu lạc bộ dù lượn thường lên đồi khi dự báo gió hợp, hay vào cuối tuần, những đợt có sự kiện, và vào mùa khô khi trời quang, ít mưa. Mùa mưa, giông chiều nhiều, số ngày bay ít hơn. Giờ bay thường là cuối buổi sáng tới chiều, khi gió sườn và dòng nhiệt đã có, nhưng mỗi ngày mỗi khác.
Muốn biết hôm nào có bay, cách thực tế nhất là hỏi chủ villa từ khi đặt chỗ, và hỏi lại hôm trước. Người ở trên đồi thấy được nhóm bay lên dựng dù, biết mùa nào hay có người bay. Các câu lạc bộ dù lượn cũng hay thông báo kế hoạch bay trên trang của họ; nếu thật sự muốn xem, theo dõi các trang ấy vài ngày trước chuyến đi.
Đừng xếp cả chuyến đi chỉ để xem dù lượn. Coi đó là phần thưởng thêm nếu may mắn: đang ngồi sân villa uống trà thì thấy cánh dù đầu tiên bung lên, rồi cánh thứ hai, thứ ba lượn vòng trên mặt hồ. Với trẻ nhỏ, đó là cảnh nhớ rất lâu.
Đứng xem cho an toàn và không cản trở người bay
Tránh xa khu cất cánh. Bãi cất cánh là khoảng sườn đồi trống nơi phi công trải dù, kiểm tra dây và chạy đà. Người xem đứng sau hoặc hai bên, cách xa, không đi ngang qua dù đang trải, không bước lên dây dù — một sợi dây vướng có thể làm hỏng cả lần cất cánh.
Giữ trẻ em và thú cưng bên mình. Trẻ thích chạy theo cánh dù, chó thích đuổi theo vật bay. Ở khu cất cánh và bãi đáp, giữ trẻ trong tầm tay, thú cưng có dây.
Không bay flycam gần khu dù lượn. Thiết bị bay không người lái lượn gần cánh dù là mối nguy thật cho phi công. Muốn quay phim, xin phép nhóm bay và tuân theo quy định hiện hành về thiết bị bay.
Không đứng ở bãi đáp. Phi công cần khoảng trống để hạ cánh; người đứng giữa bãi đáp buộc họ phải đổi hướng ở độ cao thấp.
Nghe theo người điều phối. Các nhóm bay thường có người lo mặt đất. Họ chỉ chỗ đứng, khi nào được lại gần chụp ảnh. Lịch sự với họ, họ sẽ vui vẻ giải thích về dù, về gió cho trẻ con nghe.
Muốn bay đôi lần đầu: các bước nên đi
Bay đôi là hành khách ngồi trước, phi công điều khiển ngồi sau, chung một cánh dù lớn. Người chưa từng bay vẫn bay được theo cách này, nhưng đây là môn mạo hiểm có rủi ro thật. Nên đi theo trình tự:
- Chỉ bay qua đơn vị, câu lạc bộ có tổ chức. Hỏi rõ ai là phi công, đã được đào tạo và có chứng nhận bay đôi chưa, đã bay ở vùng này bao lâu.
- Hỏi về thiết bị. Dù chính, dù phụ, ghế ngồi có đệm bảo vệ lưng, mũ bảo hiểm; dù được kiểm tra định kỳ không.
- Hỏi về giới hạn của hành khách. Cân nặng, chiều cao, tuổi; mỗi phi công, mỗi cánh dù có giới hạn riêng.
- Tự xét sức khoẻ. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, vấn đề cột sống, động kinh, đang mang thai, vừa phẫu thuật nên hỏi bác sĩ trước và nói thật với phi công.
- Nghe hướng dẫn trước khi bay. Cách chạy đà, khi nào ngồi vào ghế, tư thế khi hạ cánh, ra hiệu thế nào nếu thấy khó chịu.
- Chấp nhận hoãn. Phi công nói gió không hợp thì không bay, dù đã chờ cả buổi. Phi công chịu hoãn là phi công đáng tin.
- Hỏi về bảo hiểm và cam kết. Đơn vị có mua bảo hiểm cho hành khách không, phải ký giấy gì; đọc kỹ trước khi ký.
Bài này không đưa giá hay tên đơn vị cụ thể; dịch vụ bay đôi thay đổi theo mùa, theo năm. Hỏi chủ villa và tìm hiểu trực tiếp với câu lạc bộ để có thông tin hiện hành.
Trên không trung nhìn thấy gì, và cảm giác ra sao
Người từng bay đôi ở các đồi cao thường tả lúc cất cánh là phần hồi hộp nhất: vài bước chạy, cánh dù kéo căng phía sau, rồi chân hẫng khỏi mặt đất. Sau đó lại êm hơn nhiều người tưởng: không có tiếng động cơ, chỉ tiếng gió qua cánh dù, cảm giác như ngồi trên một chiếc ghế treo lơ lửng.
Từ trên cao, hồ Tà Đùng hiện ra trọn vẹn: những đảo xanh mà từ villa chỉ thấy một phần, các nhánh hồ len vào thung lũng, rẫy cà phê như những ô kẻ, mái nhà đỏ nhỏ xíu trên các quả đồi. Phi công thường bay vòng, có khi đưa dù lên cao theo dòng nhiệt, có khi lượn sát sườn đồi theo gió sườn. Thời gian trên không mỗi lần bay tuỳ gió hôm ấy.
Người dễ say có thể thấy nôn nao khi dù lượn vòng nhiều; nói ngay với phi công để họ bay thẳng, nhẹ hơn hoặc hạ cánh sớm. Hạ cánh thường nhẹ: chạy vài bước hoặc ngồi trượt trên ghế. Lúc chạm đất lại, nhiều người chỉ muốn quay lên đồi nhìn lại khoảng trời mình vừa bay qua.
Dù lượn và kỳ nghỉ của cả nhà
Trong một nhóm, thường chỉ vài người muốn bay; số còn lại xem. Sắp xếp sao cho người không bay không phải đứng chờ dưới nắng cả buổi: người muốn bay đi cùng một người lớn khác lên điểm bay, phần còn lại ở villa và xem từ sân, chờ tin nhắn khi nào cất cánh. Từ đồi villa, nhiều khi nhìn thấy cánh dù rõ không kém đứng ở bãi.
Trẻ em không bay đôi trừ khi đơn vị bay có chương trình riêng, đủ điều kiện và bố mẹ hiểu rõ rủi ro. Với trẻ, xem dù lượn là một bài học sống động: vì sao cánh dù bay được, gió đi lên sườn đồi thế nào, vì sao chim ưng lượn vòng mà không vỗ cánh. Mang theo một ống nhòm nhỏ, trẻ sẽ nhìn được cả người phi công điều khiển.
Nếu hôm ấy không có ai bay, đồi cất cánh vẫn là một chỗ ngắm hồ đẹp vào chiều muộn. Ngồi trên cỏ, nhìn nắng xuống mặt hồ, rồi về villa trước khi tối. Kỳ nghỉ không mất gì, chỉ là để dành cánh dù cho lần sau.
Đọc gió như người bay: vài dấu hiệu người xem cũng nhận ra
Không cần là phi công cũng có thể đoán hôm nay có thể bay hay không. Dấu hiệu đầu tiên là cờ gió hoặc dải vải ở khu cất cánh: gió thổi đều từ phía mặt hồ lên sườn đồi, dải vải bay nghiêng vừa phải, không giật liên tục, là kiểu gió các nhóm bay chờ. Dải vải rũ xuống là gió yếu, bay phần phật thẳng đuột là gió mạnh.
Dấu hiệu thứ hai là mây. Những đám mây trắng bông, đáy phẳng, rải rác trên bầu trời vào cuối buổi sáng thường cho biết có dòng nhiệt bốc lên, phi công có thể lên cao. Mây xám đặc, cao vút như cột, đáy đen là mây giông — có loại mây này đang phát triển gần đó thì các nhóm bay thu dù, người xem cũng nên rời đồi.
Dấu hiệu thứ ba là chim. Những con chim lớn lượn vòng không vỗ cánh trên sườn đồi đang dùng chính luồng khí nóng mà dù lượn cần. Trẻ con thích trò quan sát này: nhìn chim lượn trước, rồi chờ xem cánh dù có lên theo cùng chỗ ấy không. Học cách đọc trời như vậy cũng giúp cả nhà có ý thức hơn khi xuống hồ chèo thuyền, vì gió và mây giông là chuyện chung của mọi hoạt động ngoài trời quanh hồ.
Chụp ảnh dù lượn từ đồi và từ sân villa
Ảnh dù lượn đẹp nhất thường là ảnh có cả cánh dù và cảnh hồ: cánh dù nhỏ giữa khung hình, bên dưới là mặt nước và các đảo. Muốn vậy, đứng lùi xa khu cất cánh, chọn chỗ thấy được hồ phía sau, chờ lúc dù bay ra khỏi sườn đồi rồi chụp rộng. Điện thoại có ống kính tele giúp kéo cánh dù gần hơn mà vẫn giữ được nền hồ.
Lúc cất cánh là khoảnh khắc nhiều người muốn có, nhưng cũng là lúc phi công cần tập trung nhất. Chụp từ phía sau hoặc bên hông, giữ khoảng cách mà người điều phối chỉ, không chen lên phía trước ống kính của người khác. Muốn chụp cận phi công hay hành khách bay đôi, xin phép họ trước; nhiều người vui vẻ đồng ý và còn nhờ gửi lại ảnh.
Từ sân hay tháp ngắm của villa trên đồi, ảnh cánh dù lượn ngang qua mặt hồ vào chiều muộn có nắng xiên rất đẹp. Chụp chế độ chụp liên tục để bắt đúng lúc cánh dù nghiêng; giữ máy chắc, tựa vào lan can. Ảnh như thế kể được câu chuyện kỳ nghỉ: chỗ mình ở, mặt hồ, và bầu trời có người đang bay.
Câu hỏi thường gặp
Tà Đùng có bay dù lượn hằng ngày không?
Không. Bay dù lượn phụ thuộc gió, mây và thời tiết từng ngày; gió quá yếu, quá mạnh, giật hay có giông thì không bay. Các nhóm bay thường lên đồi khi dự báo hợp, hay vào cuối tuần và mùa khô. Hỏi chủ villa hoặc theo dõi câu lạc bộ dù lượn trước chuyến đi.
Xem dù lượn ở Tà Đùng có mất phí không?
Đứng xem từ đồi, từ sân villa là cách nhiều người xem. Nếu vào khu đất của một đơn vị hay một điểm du lịch thì có thể có quy định riêng của nơi đó. Bài không nêu giá; hỏi trực tiếp tại chỗ.
Người chưa từng bay có bay dù lượn được không?
Được, theo hình thức bay đôi cùng phi công được đào tạo. Hành khách chỉ cần nghe hướng dẫn chạy đà và ngồi yên. Cần đủ điều kiện sức khoẻ, cân nặng theo giới hạn của phi công, và chấp nhận hoãn nếu gió không hợp.
Bay dù lượn có nguy hiểm không?
Dù lượn là môn mạo hiểm, có rủi ro thật. Rủi ro giảm nhiều khi bay với phi công có đào tạo, thiết bị có dù phụ và đệm bảo vệ, chỉ bay khi thời tiết cho phép. Người có bệnh tim mạch, cột sống, đang mang thai nên hỏi bác sĩ và không nên bay.
Trẻ em có bay dù lượn được không?
Phần lớn trường hợp không nên. Chỉ khi đơn vị bay có chương trình riêng cho trẻ đủ điều kiện, có thiết bị phù hợp và bố mẹ hiểu rõ rủi ro mới cân nhắc. Với trẻ nhỏ, xem dù lượn từ đồi cùng bố mẹ là trải nghiệm an toàn và vẫn rất thích.
Đi Tà Đùng mùa nào dễ gặp dù lượn nhất?
Mùa khô, khi trời quang, ít mưa, thường có nhiều ngày bay hơn mùa mưa. Cuối tuần và các đợt có sự kiện dù lượn cũng dễ gặp. Tuy vậy vẫn không có gì chắc chắn, vì từng ngày phụ thuộc gió thực tế.
