Đi thuyền ngắm đảo là cách xem hồ Tà Đùng từ chính mặt nước: thuyền chạy chậm giữa các đảo đồi phủ cây, vào những vịnh nhỏ, cho thấy những góc mà từ villa trên đồi không nhìn được. Giờ đẹp nhất là sáng sớm, khi mặt hồ lặng và còn sương, hoặc chiều xế khi nắng xiên; mọi người trên thuyền mặc áo phao cài đủ khoá; nên thoả thuận rõ lộ trình, thời lượng và số người với người lái trước khi lên.
Hồ Tà Đùng là hồ chứa của thủy điện Đồng Nai 3. Khi tích nước, các đỉnh đồi của thung lũng cũ thành hàng chục đảo lớn nhỏ, vì thế báo chí và dân du lịch hay gọi nơi này là “vịnh Hạ Long của Tây Nguyên”. Cái tên ấy dễ làm người ta hình dung tàu lớn, bến lớn; thực tế thuyền ở đây phần nhiều là thuyền gỗ, thuyền máy nhỏ của người địa phương, chở vài người tới khoảng chục người.
Mặt hồ nhìn từ thuyền khác gì nhìn từ đồi
Từ villa trên đồi, hồ Tà Đùng là một bức tranh rộng: mặt nước xanh, các đảo xếp lớp xa dần, mây lững lờ. Xuống thuyền thì tỉ lệ đổi hẳn. Những đảo nhìn từ trên cao như chấm xanh, đến gần là cả quả đồi dựng đứng, bờ đất đỏ, rễ cây trồi lên, có chỗ bò, dê thả trên sườn. Mặt nước lúc gần thấy được màu thật: xanh lục ở chỗ sâu, vàng nâu ở chỗ cạn ven bờ sau mưa.
Thuyền cũng cho thấy chuyện của hồ mà đứng trên đồi khó hình dung: lòng hồ là thung lũng, có dòng sông cũ chạy dưới, có những ngọn cây chết còn nhô lên ở chỗ cạn, có bè nuôi cá, có người đánh lưới. Mùa nước rút, vành đất đỏ lộ ra quanh các đảo thành từng vệt rõ, cho biết mực nước lúc đầy đã cao tới đâu.
Với trẻ nhỏ, đi thuyền là phần dễ nhớ nhất của chuyến đi: gió mát, nước bắn nhẹ, những con chim bay sát mặt hồ. Với người lớn, đó là một giờ không phải làm gì ngoài nhìn. Nhiều nhóm sau chuyến thuyền mới thấy cảnh từ hiên villa có chiều sâu hơn, vì đã biết những đảo kia gần xa ra sao.
Chọn giờ: sáng sớm, giữa trưa hay chiều xế
Sáng sớm, từ lúc trời sáng tới khoảng chín giờ, là giờ được nhiều người chọn nhất. Mặt hồ ít gió, phẳng như gương, phản chiếu đảo và trời; những hôm ẩm, sương còn vương trên mặt nước, thuyền đi xuyên qua lớp sương ấy rất đẹp. Nhược điểm là lạnh, nhất là mùa khô, nên ai cũng cần áo khoác, trẻ nhỏ cần mũ len.
Giữa trưa, từ khoảng mười một giờ tới hai giờ chiều, nắng cao nguyên rất gắt, mặt nước loá, ảnh chụp bị bệt, và gió thường đã nổi. Đi giờ này mệt hơn và ít đẹp hơn; nếu chỉ có giờ này thì chọn thuyền có mái che, đội mũ, bôi kem chống nắng, mang đủ nước uống.
Chiều xế, từ khoảng ba giờ rưỡi tới trước khi mặt trời lặn, nắng xiên làm các sườn đảo sáng vàng, mặt hồ có màu ấm. Gió chiều có hôm mạnh hơn buổi sáng, sóng lăn tăn, thuyền nhỏ hơi lắc. Nên về tới bến trước khi trời tối: đi thuyền trong tối trên hồ rộng, nhiều đảo, không phải chuyện nên làm, dù người lái thuộc đường. Ngày có dự báo giông chiều thì dời sang sáng hôm sau.
Chọn thuyền theo số người và mục đích
Các thuyền chở khách trên hồ đa phần do người địa phương chạy, kiểu dáng và sức chở mỗi nơi một khác. Bảng dưới giúp hình dung nên hỏi loại nào cho nhóm mình; sức chở cụ thể phải hỏi người lái và theo đúng con số họ đưa:
| Kiểu thuyền | Hợp với | Điều nên hỏi |
|---|---|---|
| Thuyền máy nhỏ, không mái | Nhóm vài người, thích gió, thích chụp ảnh | Có áo phao đủ cỡ không, nắng gắt có che được không |
| Thuyền có mái che | Gia đình có trẻ nhỏ, ông bà, đi giữa trưa | Ghế ngồi có tựa không, lên xuống bến có bậc không |
| Thuyền lớn hơn, chở cả nhóm | Nhóm đông muốn đi chung một chuyến | Sức chở tối đa, có đủ áo phao cho từng người không |
| Thuyền chở kèm ván SUP | Nhóm muốn chèo ở vịnh kín gió xa bến | Có ai đi kèm hướng dẫn không, dừng chờ ở đâu |
Nhóm đông chia hai thuyền nhỏ thường thoải mái hơn ép vào một thuyền vừa đủ chỗ. Thuyền chở quá sức thì mạn thấp, sóng dễ tạt vào, và khi có người đứng lên chụp ảnh thì thuyền nghiêng nhiều — đây là kiểu sự cố hay gặp nhất trên thuyền nhỏ.
Những câu nên hỏi người lái thuyền trước khi lên
Nói chuyện vài phút trước khi rời bến giúp cả nhóm biết mình sẽ đi đâu, bao lâu, và an toàn tới đâu. Các câu dưới không phải để làm khó người lái mà để hai bên hiểu nhau:
- Thuyền chở tối đa bao nhiêu người? Đếm cả trẻ em, và không xuống thêm người khi người lái đã nói đủ.
- Có đủ áo phao cho từng người, có cỡ trẻ em không? Thử mặc ngay trên bến, cài hết khoá, kéo dây cho vừa.
- Đi vòng nào, khoảng bao lâu, có dừng ở đâu không? Có ghé đảo, ghé bè cá, dừng chụp ảnh ở vịnh nào.
- Nếu trời đổi gió, mưa giông thì xử lý ra sao? Quay về bến nào, có chỗ trú gần không.
- Có lên bờ đảo được không, đảo có người ở hay thuộc vùng cấm? Một số khu vực ven hồ thuộc rừng đặc dụng hoặc đất có chủ.
- Số điện thoại của người lái để hẹn đón. Ghi vào máy của ít nhất hai người trong nhóm.
Người chạy thuyền lâu năm thường tự nói những điều này trước khi khách hỏi. Gặp người lái nhắc khách ngồi yên, mặc áo phao cẩn thận, không cho đứng lên lúc thuyền chạy nhanh, đó là dấu hiệu tốt chứ không phải khó tính.
Ngồi trên thuyền: chỗ ngồi, chụp ảnh và trẻ nhỏ
Thuyền nhỏ giữ thăng bằng nhờ người ngồi rải đều hai bên. Khi lên thuyền, để người lái xếp chỗ: người nặng ngồi giữa, trẻ nhỏ ngồi giữa kèm người lớn, không dồn hết một mạn để chụp ảnh. Lúc thuyền đang chạy, mọi người ngồi yên; muốn đổi chỗ thì báo người lái giảm tốc trước.
Chụp ảnh từ thuyền đẹp nhất khi thuyền chạy chậm hoặc dừng hẳn ở vịnh lặng. Đeo dây cho điện thoại hoặc bỏ túi chống nước nhỏ, vì điện thoại rơi xuống hồ là mất hẳn. Góc chụp hay là chụp thấp sát mặt nước để thấy phản chiếu đảo, hoặc chụp ngược về phía đồi nơi có villa để thấy chỗ mình ở giữa cảnh hồ.
Với trẻ nhỏ, chuyến thuyền ba mươi phút tới một giờ là vừa. Lâu hơn trẻ dễ chán, lạnh hoặc buồn ngủ. Cho trẻ ngồi trong lòng hoặc sát người lớn, đội mũ có dây, không cho thò tay xuống nước khi thuyền chạy nhanh. Trẻ hay say sóng thì cho ăn nhẹ trước khi đi, ngồi ở giữa thuyền nhìn ra xa thay vì nhìn xuống nước.
Mang gì theo khi đi thuyền
Chuyến thuyền ngắn không cần nhiều đồ, nhưng thiếu vài món thì cả chuyến khó chịu. Một túi nhỏ cho cả nhóm gồm:
- Áo khoác gió cho mọi người, kể cả khi trên bờ thấy ấm — gió trên mặt hồ lạnh hơn nhiều.
- Mũ có dây, kính râm, kem chống nắng; nắng phản chiếu mặt nước làm cháy da nhanh.
- Nước uống và chút đồ ăn nhẹ cho trẻ.
- Túi chống nước hoặc túi nhựa kín cho điện thoại, ví, giấy tờ.
- Một bộ quần áo khô để lại trên xe, phòng khi bị ướt.
- Túi đựng rác để mang rác về, không thả gì xuống hồ.
- Thuốc say sóng nếu trong nhóm có người hay say, uống theo hướng dẫn trên hộp từ trước khi lên thuyền.
Đồ quý không cần thiết thì để lại villa. Trên thuyền nhỏ, ít đồ thì dễ ngồi, dễ di chuyển, và nếu có chuyện phải lên bờ gấp thì không vướng víu.
Giữ hồ sạch và tôn trọng người sống trên hồ
Mặt hồ Tà Đùng là nơi làm ăn của nhiều gia đình: nuôi cá lồng, đánh bắt, chở hàng, chở khách. Khi thuyền đi gần bè cá hay lưới, người lái thường giảm tốc để sóng không làm hỏng lưới, xô bè. Khách nên ngồi yên, không la hét, không ném đồ ăn xuống bè, không chụp ảnh người làm nghề quá gần khi họ chưa đồng ý.
Rác trên thuyền phải mang về bờ. Một vỏ chai nhựa ném xuống hồ trôi dạt vào bờ đảo, nằm đó nhiều năm. Nếu dừng ở bãi đất ven đảo, không khắc tên lên cây, không bẻ cành, không nhóm lửa. Vùng quanh hồ giáp Vườn quốc gia Tà Đùng và các khu rừng, nhiều chỗ cấm vào, cấm đốt; người lái thuyền biết chỗ nào được lên bờ, cứ hỏi họ.
Cách cư xử ấy không chỉ để giữ cảnh đẹp mà còn giữ quan hệ giữa khách và người địa phương. Khách dễ chịu thì người lái thuyền vui vẻ chỉ thêm góc đẹp, kể chuyện về hồ, về những ngôi làng cũ dưới lòng nước. Những câu chuyện ấy làm chuyến đi nhớ lâu hơn mọi tấm ảnh.
Mùa nước đầy, mùa nước rút: cảnh từ thuyền đổi ra sao
Mực nước hồ thủy điện lên xuống theo mùa và theo cách vận hành nhà máy. Thường sau mùa mưa hồ tích đầy, nước dâng lên sát chân cây trên các đảo, mặt hồ rộng nhất, thuyền vào được nhiều vịnh nhỏ. Sang mùa khô, nước rút dần, quanh đảo lộ ra vành đất đỏ, có nơi thành bãi cỏ xanh, vài đảo nối vào bờ bằng một dải đất mà mùa nước đầy không thấy.
Đi thuyền mùa nước đầy, cảnh hồ mềm hơn: cây xanh chạm mặt nước, đảo trông tròn và tươi. Mùa nước rút, cảnh có tầng lớp hơn: màu xanh của cây, vệt đỏ của đất, màu nước, bãi cỏ dưới chân đảo. Không mùa nào hơn mùa nào; chỉ là hai bộ ảnh khác nhau. Điều cần biết là mùa nước rút, có lối thuyền quen bị cạn, người lái phải đi vòng, và bến lên xuống có khi dài thêm một quãng bờ đất dốc.
Vì mực nước còn tuỳ lượng mưa từng năm và lịch vận hành của nhà máy, đừng dựa vào tháng để đoán chắc. Cách đơn giản là hỏi chủ villa hoặc người lái thuyền tình hình nước tuần đó, xin họ một tấm ảnh chụp gần nhất. Bài riêng về mực nước hồ theo mùa trong chuyên mục săn mây và ngắm hồ có tả kỹ hơn cảnh từ hiên villa.
Câu hỏi thường gặp
Đi thuyền trên hồ Tà Đùng mất bao lâu?
Một vòng ngắm các đảo gần bến thường khoảng một tới hai giờ, tuỳ lộ trình và số lần dừng. Muốn đi xa hơn tới các vịnh sâu thì lâu hơn. Nên thoả thuận rõ lộ trình và thời lượng với người lái trước khi lên thuyền để cả nhóm sắp giờ về villa.
Đi thuyền giờ nào đẹp nhất?
Sáng sớm là giờ mặt hồ lặng, có khi còn sương, ảnh phản chiếu đẹp nhất. Chiều xế nắng xiên cũng đẹp nhưng gió có thể mạnh hơn. Giữa trưa nắng gắt, mặt nước loá, ít người chọn. Luôn về bến trước khi trời tối.
Người không biết bơi có đi thuyền được không?
Được, miễn là mặc áo phao đúng cỡ, cài hết khoá, ngồi yên trong suốt chuyến. Áo phao giữ người nổi kể cả khi không biết bơi. Người sợ nước nên ngồi giữa thuyền, chọn thuyền có mái che và đi vào giờ mặt hồ lặng.
Có được lên các đảo giữa hồ không?
Tuỳ đảo. Có đảo có người canh tác, chăn thả, có khu thuộc rừng đặc dụng hoặc đất có chủ. Người lái thuyền biết chỗ nào được dừng và lên bờ. Khi lên, không nhóm lửa, không bẻ cây, mang rác về.
Trời gió có nên đi thuyền không?
Gió nhẹ thì vẫn đi được, thuyền hơi lắc. Gió mạnh, mặt hồ nổi sóng bạc đầu, mây đen kéo tới hoặc nghe sấm thì không đi, đang đi thì quay về bến. Nghe theo người lái: họ hiểu gió hồ hơn ai hết.
Có nên đi thuyền khi trẻ còn rất nhỏ?
Trẻ đã ngồi vững và có áo phao vừa cỡ thì đi được chuyến ngắn vào buổi sáng lặng gió. Trẻ còn quá nhỏ chưa có áo phao vừa thì nên để ở lại villa với một người lớn, cả nhà đi chuyến khác khi trẻ lớn hơn.
