Chèo SUP và kayak trên hồ Tà Đùng là cách chạm vào mặt hồ gần nhất: người đứng hoặc ngồi trên ván, tự chèo giữa các đảo, mặt nước lặng ngay dưới chân. Người mới vẫn chèo được nếu đi vào buổi sáng lặng gió, chèo ở vùng nước kín gần bờ, luôn mặc áo phao, buộc dây ván vào chân, và lên bờ ngay khi gió nổi. Không ai nên chèo một mình, và trẻ em chỉ chèo cùng người lớn có kinh nghiệm.
SUP là viết tắt của stand up paddle, tức ván chèo đứng: một tấm ván dài, rộng, người đứng trên đó dùng một mái chèo dài. Kayak là thuyền nhỏ hẹp, người ngồi dùng mái chèo hai đầu. Cả hai đều phổ biến ở các hồ, vịnh có nước lặng. Hồ Tà Đùng với những vịnh nhỏ giữa đảo là chỗ chèo đẹp, nhưng cũng là hồ thủy điện sâu, nước lạnh, gió đổi nhanh — những điều người quen chèo ở biển hay hồ thành phố chưa chắc đã lường hết.
SUP hay kayak: chọn cái nào cho mình
SUP cho cảm giác thoáng hơn: đứng cao, nhìn xa, thấy cả mặt hồ và những đảo xung quanh, chụp ảnh đẹp. Đổi lại, người mới phải mất vài phút đầu để quen giữ thăng bằng, và nếu có gió ngang thì người đứng như một cánh buồm, bị đẩy đi khá nhanh. Ván SUP thuê thường là loại bơm hơi, rộng và khá vững cho người mới.
Kayak thì ổn định hơn ngay từ đầu vì người ngồi thấp, trọng tâm thấp. Kayak đôi cho hai người cùng chèo, hợp với cặp đôi hoặc một người lớn chèo cùng một thiếu niên. Kayak chạy nhanh hơn SUP với cùng sức chèo, đi được xa hơn, nhưng người ngồi thấp nên tầm nhìn kém hơn và dễ bị ướt chân, ướt quần.
Người chưa từng chèo gì có thể bắt đầu bằng kayak đôi để quen với mặt hồ, rồi lần sau thử SUP. Người đã từng đứng ván ở biển hoặc hồ khác thường thích SUP ở Tà Đùng hơn vì cảnh nhìn từ trên ván rộng hơn. Cả hai đều cần sức tay, vai và lưng vừa phải; chèo một giờ với người ít vận động là đủ mỏi.
Giờ chèo và gió trên hồ rộng
Yếu tố quyết định một buổi chèo dễ hay khó không phải trình độ mà là gió. Trên các hồ rộng giữa vùng đồi, buổi sáng sớm thường lặng; khi nắng lên làm nóng sườn đồi và mặt đất, không khí bắt đầu chuyển động, gió nổi dần vào cuối buổi sáng và mạnh hơn vào buổi chiều. Đó là quy luật chung, không phải ngày nào cũng đúng, nên vẫn phải nhìn trời từng hôm.
Giờ hợp nhất để chèo là từ lúc trời sáng tới khoảng chín giờ. Mặt hồ phẳng, ván lướt êm, người mới dễ đứng. Nếu hôm ấy có sương thì càng đẹp: chèo giữa lớp sương mỏng, thấy đảo hiện dần ra. Chỉ cần mặc ấm vì sáng sớm trên hồ lạnh, và chờ trời đủ sáng để nhìn rõ mặt nước, không chèo khi còn tối.
Dấu hiệu gió đang lên: mặt hồ chuyển từ phẳng như gương sang lăn tăn, rồi có vệt sóng chạy cùng một hướng; lá cây trên bờ lật mặt trắng; mây chạy nhanh. Thấy vậy thì quay về hướng bờ ngay, vì chèo ngược gió về lâu và mệt hơn nhiều so với lúc ra. Nguyên tắc hay dùng: ra ngược gió, về xuôi gió — lúc mệt thì gió đưa mình về.
Đứng ván SUP lần đầu: các bước cho người mới
Hướng dẫn viên tại chỗ sẽ chỉ kỹ hơn, nhưng biết trước các bước này giúp người mới tự tin và ít ngã. Tập ở chỗ nước nông, gần bờ, lặng gió:
- Mặc áo phao, buộc dây ván vào cổ chân. Dây buộc giữ ván không trôi xa khi ngã; với người mới, tấm ván là phao lớn nhất.
- Đặt ván ở chỗ nước tới đầu gối, quỳ lên giữa ván. Giữa ván thường có tay cầm; hai đầu gối đặt hai bên tay cầm.
- Chèo vài nhịp ở tư thế quỳ. Cầm mái chèo ngắn lại, làm quen với cảm giác ván lướt và cách đổi bên chèo để đi thẳng.
- Đứng lên từng chân một. Hai tay chống mái chèo ngang trên ván, đưa một chân lên vị trí đầu gối, rồi chân kia; hai chân rộng bằng vai, song song.
- Đầu gối hơi chùng, mắt nhìn ra xa. Nhìn xuống chân là mất thăng bằng; nhìn về phía đảo, phía bờ xa.
- Chèo bằng thân người, không chỉ bằng tay. Cắm mái chèo sâu về phía trước, kéo về ngang chân, đổi bên sau vài nhịp.
- Khi sắp ngã, ngã sang bên, xa ván. Không ngã đè lên ván. Nổi lên, bám ván, leo lên từ hông ván ở tư thế nằm sấp rồi quỳ lại.
Người mới thường ngã một hai lần trong mười phút đầu rồi đứng được. Ngã ở chỗ nước nông gần bờ, có áo phao, có dây buộc thì không đáng ngại; ngã ở giữa hồ khi đang mệt và lạnh mới là điều cần tránh, nên những phút đầu cứ tập sát bờ.
Nước hồ lạnh: vì sao người bơi giỏi cũng cần áo phao
Nước hồ chứa sâu lạnh hơn cảm giác ở bờ. Lớp nước mặt có thể hơi ấm vào buổi trưa, nhưng xuống sâu một chút đã lạnh hơn hẳn, nhất là buổi sáng và mùa khô khi đêm cao nguyên lạnh. Rơi xuống nước lạnh bất ngờ, cơ thể phản xạ thở gấp, có thể sặc nước ngay trong những giây đầu.
Sức bơi giảm nhanh trong nước lạnh. Cơ tay chân cứng lại sau vài phút, động tác bơi kém đi, người bơi giỏi ở hồ bơi thành phố cũng có thể đuối khi phải bơi một đoạn dài về bờ trong nước lạnh có sóng. Áo phao giữ cho mũi miệng trên mặt nước mà không cần bơi.
Bờ hồ thủy điện dốc, khó leo lên. Nhiều chỗ bờ là sườn đồi dốc, đất trơn hoặc đá, không có bãi thoải như bờ biển. Bám vào ván hoặc thuyền dễ hơn tìm bờ để leo. Vì vậy đừng bao giờ buông ván để bơi vào bờ.
Không có cứu hộ trực. Khác với bãi biển du lịch, mặt hồ rộng không có trạm cứu hộ. Người trong nhóm và người lái thuyền đi kèm là lực lượng cứu duy nhất ở gần.
Những quy tắc cả nhóm nên thống nhất trước khi ra hồ
Một buổi chèo vui hay không thường được quyết định từ năm phút nói chuyện trên bờ. Các quy tắc dưới nên nói rõ với cả nhóm, nhất là khi có người lần đầu chèo:
- Đi ít nhất hai người, không ai chèo một mình, luôn nhìn thấy nhau.
- Chỉ chèo trong vùng đã thống nhất, cách bờ không xa; không băng qua giữa hồ rộng.
- Thống nhất giờ quay về, và quay về ngay khi có người mệt, lạnh, hoặc gió nổi.
- Không chèo gần bè cá, lưới đánh cá, đường thuyền máy chạy.
- Không uống rượu bia trước và trong lúc chèo.
- Trẻ em chỉ ngồi trên ván hoặc kayak đôi cùng người lớn có kinh nghiệm, mặc áo phao cỡ trẻ em.
- Có một người ở bờ hoặc trên thuyền biết nhóm đang ở đâu, mang theo điện thoại.
Nếu chèo qua dịch vụ có hướng dẫn viên, nghe theo hiệu lệnh của họ. Nếu thuê ván tự chèo, những quy tắc trên càng phải chặt hơn, vì không có ai theo dõi nhóm mình.
Thuê ván ở đâu và nên hỏi gì
Quanh hồ Tà Đùng có các điểm du lịch, nhà vườn và người chạy thuyền cho thuê SUP, kayak, có nơi kèm hướng dẫn viên. Dịch vụ thay đổi theo mùa và theo năm, nên cách chắc nhất là hỏi chủ villa từ trước. Ở Tà Đùng Villa, chủ nhà có hỗ trợ gợi ý chèo SUP và các hoạt động trên hồ cho khách ở.
Khi thuê, hỏi rõ: ván có được kiểm tra hơi chưa, có dây buộc chân không, áo phao có đủ cỡ cho từng người không, có ai đi kèm hay chỉ thuê ván, được chèo trong vùng nào, nếu gặp gió thì gọi ai. Một nơi cho thuê cẩn thận sẽ tự nhắc khách về gió, về vùng chèo, về giờ về; nơi chỉ đưa ván rồi để khách tự đi thì nhóm phải tự giữ các quy tắc ở trên.
Một kiểu đi hay ở hồ rộng là đi thuyền máy chở cả người lẫn ván tới một vịnh kín gió, chèo ở đó, thuyền đợi gần bên, chèo xong lại lên thuyền về. Cách này tránh phải chèo băng qua mặt hồ rộng, người mới cũng chèo được ở chỗ đẹp, và có thuyền ngay cạnh nếu ai mệt.
Mặc gì, mang gì khi chèo
Quần áo chèo nên là đồ nhanh khô, ôm vừa người, không phải đồ bông dày thấm nước nặng. Sáng sớm lạnh thì mặc thêm một áo khoác gió mỏng, khi chèo nóng lên thì cởi bỏ vào túi khô. Chân đi dép quai hậu hoặc giày lội nước để bước qua đá, sỏi ở bờ không bị đứt chân. Mũ có dây và kính râm có dây đeo giúp không mất đồ khi ngã.
Điện thoại bỏ trong túi chống nước đeo cổ, hoặc tốt hơn là để lại trên thuyền, trên bờ với người không chèo. Rất nhiều điện thoại đã nằm dưới đáy các hồ vì chủ nhân muốn chụp một tấm ảnh đứng trên ván. Nếu muốn có ảnh, nhờ người trên thuyền hoặc trên bờ chụp giúp.
Chèo xong, thay ngay đồ khô và uống nước ấm, nhất là trẻ em và người dễ lạnh. Ở villa, đây là lúc tắm nước nóng, ăn sáng muộn, rồi ra hiên ngồi nhìn lại mặt hồ vừa chèo qua — từ trên đồi nhìn xuống mới thấy mình đã đi được một quãng khá xa.
Khi có người mệt hoặc ngã giữa hồ: xử lý tại chỗ
Tình huống hay gặp nhất không phải tai nạn lớn mà là một người trong nhóm mệt, lạnh, hoặc ngã nhiều lần và không leo lại lên ván được. Lúc ấy việc đầu tiên là cả nhóm dừng chèo, tập trung lại gần người đó. Người đang ở dưới nước bám chặt ván của mình hoặc ván của bạn, nằm ngửa thả lỏng nhờ áo phao, không cố bơi.
Nếu người đó leo lên được ván ở tư thế nằm sấp, cứ để họ nằm sấp chèo bằng tay hoặc để bạn kéo. Với SUP, người khoẻ có thể buộc dây ván của người mệt vào ván mình rồi chèo kéo về hướng bờ gần nhất, đi xuôi gió nếu được. Với kayak đôi, người còn sức chèo, người mệt ngồi yên giữ thăng bằng. Nếu có thuyền đi kèm, gọi thuyền tới đón người và ván, đừng cố chèo về cho bằng được.
Lên bờ rồi thì cởi đồ ướt, quấn khăn, mặc đồ khô, uống nước ấm. Người run lập cập, nói lắp, lơ mơ là dấu hiệu lạnh nhiều, cần giữ ấm ngay và đưa về chỗ có người hỗ trợ; nếu dấu hiệu không giảm, liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Chính vì những tình huống này mà quy tắc đi ít nhất hai người, chèo gần bờ, có người trên bờ biết nhóm ở đâu không bao giờ là thừa.
Câu hỏi thường gặp
Người chưa từng chèo SUP có chèo được ở hồ Tà Đùng không?
Được, nếu chèo vào buổi sáng lặng gió, tập ở chỗ nước nông gần bờ, mặc áo phao, buộc dây ván vào chân và có người đi cùng. Phần lớn người mới đứng được sau vài lần ngã trong mười phút đầu. Nếu thấy khó, bắt đầu bằng kayak đôi cho quen mặt hồ.
Trẻ em có chèo SUP được không?
Trẻ nhỏ chỉ nên ngồi trên ván to hoặc kayak đôi cùng người lớn có kinh nghiệm, mặc áo phao cỡ trẻ em. Thiếu niên biết bơi có thể tự đứng ván ở chỗ nước nông, lặng gió, có người lớn kèm sát. Không cho trẻ tự chèo ra xa bờ.
Giờ nào chèo SUP đẹp nhất ở Tà Đùng?
Từ lúc trời sáng tới khoảng chín giờ sáng, mặt hồ thường lặng nhất, có hôm còn sương. Gió hay nổi từ cuối buổi sáng và mạnh hơn vào buổi chiều. Dù giờ nào cũng phải nhìn trời từng hôm và quay về khi mặt hồ bắt đầu nổi sóng.
Biết bơi rồi có cần mặc áo phao khi chèo không?
Cần. Nước hồ thủy điện lạnh, rơi xuống bất ngờ dễ sặc, sức bơi giảm nhanh, bờ dốc khó leo, và không có cứu hộ. Áo phao giữ người nổi kể cả khi tê lạnh hoặc mệt, là thứ duy nhất không được bỏ khi xuống hồ.
Ngã khỏi ván SUP thì làm gì?
Ngã sang bên, xa ván, đừng ngã đè lên ván. Nổi lên nhờ áo phao, kéo dây buộc chân để lấy ván, bám hông ván rồi leo lên ở tư thế nằm sấp, sau đó quỳ lại và chèo về phía bờ nếu đã mệt. Không buông ván để bơi vào bờ.
Chèo SUP có cần đặt trước không?
Cuối tuần và dịp lễ nên hỏi trước vì số ván có hạn. Hỏi chủ villa từ tối hôm trước để họ liên hệ giúp nơi cho thuê và sắp giờ buổi sáng, khi mặt hồ lặng nhất. Ngày thường có thể hỏi ngay buổi sáng.
