Đi bộ buổi sớm là cách đơn giản nhất để cảm nhận vùng đồi Tà Đùng: ra khỏi cổng villa lúc trời vừa sáng, theo đường đất giữa rẫy cà phê, nhìn sương tan trên mặt hồ, quay về khi nắng lên. Một vòng ba mươi tới sáu mươi phút là vừa; mặc áo khoác vì sáng sớm lạnh, đi giày bám vì đường đất dốc và ướt sương, đi theo lối có sẵn, không vào rừng hay băng qua vườn người khác khi chưa hỏi.
Không cần đặt chỗ, không cần dụng cụ, đi bộ là hoạt động ai trong nhóm cũng làm được — từ người dậy sớm thích yên tĩnh tới ông bà quen tập thể dục buổi sáng. Bài này nói về những vòng đi bộ ngắn quanh chỗ ở, không phải trekking đường dài vào rừng (việc đó cần người dẫn đường và giấy phép tuỳ khu vực).
Vì sao buổi sớm là giờ đẹp nhất để đi bộ
Ở vùng đồi quanh hồ, buổi sáng có một nhịp riêng mà ở thành phố khó gặp. Trời hửng sáng, không khí lạnh và ẩm, nhiều hôm sương mù nằm trong các thung lũng và trên mặt hồ. Đi bộ lúc này là đi giữa cảnh đang thay đổi từng phút: sương dâng lên sườn đồi, rồi tan dần khi nắng chạm tới, các đảo hiện ra, mặt hồ từ xám chuyển sang xanh.
Buổi sớm cũng là giờ vùng quê thức dậy. Người dân ra rẫy, tiếng xe máy chở bình tưới, tiếng gà gáy, khói bếp từ những ngôi nhà ven đường. Khách đi bộ được thấy đời sống thật của vùng hồ, những thứ mà đi xe qua không kịp nhận ra. Chào hỏi người dân bằng một nụ cười, một câu “chào cô chú”, thường nhận lại sự thân thiện.
Về mặt thực tế, sáng sớm mát, chưa nắng gắt, đi dốc đỡ mệt hơn hẳn buổi trưa. Đi bộ xong về villa vừa lúc ăn sáng, rồi còn cả buổi để làm việc khác. Người săn mây có thể kết hợp: xem mây từ hiên lúc trời vừa sáng, rồi khi mây bắt đầu tan thì xỏ giày đi một vòng quanh đồi.
Chọn lối đi quanh villa
Quanh các villa trên đồi thường có đường bê tông nhỏ hoặc đường đất đỏ nối các rẫy, các nhà với nhau. Đó là những lối đi tốt nhất cho khách: có sẵn, người dân vẫn đi lại, khó lạc. Hỏi chủ villa từ tối hôm trước: đi hướng nào thấy hồ đẹp, vòng nào khoảng ba mươi phút, vòng nào một giờ, đoạn nào dốc, đoạn nào có chó.
Một vòng hay cho người mới là đi theo đường lớn một đoạn, rẽ vào đường đất có tầm nhìn ra hồ, rồi quay lại theo đường cũ. Đi rồi về cùng đường tuy ít mới mẻ nhưng không lo lạc, và lúc về nhìn cảnh theo hướng ngược lại cũng khác. Người đã quen đường có thể đi vòng tròn, nhưng nên mở bản đồ trên điện thoại và tải trước bản đồ ngoại tuyến, vì sóng ở vùng đồi không đều.
Không đi vào lối mòn dẫn vào rừng, xuống mép hồ dốc đứng, hay băng qua rẫy, vườn của người khác. Vùng quanh hồ có Vườn quốc gia Tà Đùng và rừng phòng hộ, vào đó cần tuân theo quy định quản lý rừng; vườn rẫy là tài sản riêng. Đi bộ quanh villa là để ngắm cảnh, không phải để khám phá chỗ chưa có đường.
Trước khi đi, báo cho một người ở lại villa biết mình đi hướng nào và khoảng mấy giờ về. Đi theo nhóm hai người trở lên thì tốt hơn đi một mình, nhất là với người chưa quen đường đồi. Nếu đi một mình, giữ điện thoại sạc đầy, bật định vị, và quay về đúng giờ đã nói. Những việc nhỏ ấy không làm buổi đi bộ kém thư thái mà giúp người ở nhà yên tâm.
Mặc gì, mang gì cho một vòng đi bộ sớm
Thời tiết buổi sáng trên đồi Tà Đùng có thể lạnh hơn nhiều so với ban ngày, nhất là các tháng mùa khô. Bảng dưới gợi ý đồ cho từng phần:
| Phần | Nên dùng | Vì sao |
|---|---|---|
| Áo | Áo thun bên trong, áo khoác gió hoặc áo nỉ bên ngoài | Đầu buổi lạnh, đi một lúc nóng lên thì cởi áo ngoài buộc ngang hông |
| Quần | Quần dài nhẹ, nhanh khô | Cỏ ven đường ướt sương, có kiến, có gai |
| Giày | Giày thể thao đế bám hoặc giày đi bộ | Đường đất đỏ ướt sương rất trơn, dép lê dễ trượt |
| Đầu | Mũ len lúc lạnh, mũ lưỡi trai khi nắng lên | Giữ ấm đầu tai lúc sớm, che nắng lúc về |
| Túi nhỏ | Nước, điện thoại sạc đầy, khăn giấy, thuốc chống muỗi | Không có cửa hàng trên đường đồi |
| Trẻ nhỏ | Thêm áo ấm, tất dày, đồ ăn nhẹ | Trẻ mất nhiệt nhanh hơn người lớn |
Một cây gậy đi bộ hoặc gậy tre nhẹ giúp người lớn tuổi và người đầu gối yếu đi dốc xuống vững hơn. Đèn pin nhỏ cần nếu đi từ lúc trời còn tối, nhưng tốt nhất là chờ trời sáng hẳn mới đi.
Những điều cần cẩn thận trên đường đồi
Đường đất đỏ ướt rất trơn. Sương đêm hoặc mưa làm lớp đất đỏ thành như xà phòng. Đi dốc xuống bước ngắn, hạ trọng tâm, đặt cả bàn chân; tránh đi trên mép đường sát rãnh.
Chó vườn. Nhiều nhà vườn nuôi chó canh, có con sủa dữ khi thấy người lạ. Đừng chạy, đừng nhìn thẳng vào mắt chó, đi chậm qua; nếu chó chặn đường, đứng yên chờ chủ nhà gọi hoặc quay lại. Mang trẻ nhỏ thì bế lên khi đi ngang nhà có chó.
Xe máy, xe tải trên đường hẹp. Đường quanh đồi hẹp, có khúc cua khuất, người dân chạy xe chở nông sản. Đi sát lề, đi một hàng khi có xe, không đứng giữa đường chụp ảnh.
Sương mù dày. Có buổi sương dày tới mức chỉ thấy vài chục mét. Mặc áo màu sáng, đi lề trong, nghe tiếng xe; nếu sương quá dày, chờ tan bớt rồi đi.
Côn trùng, rắn. Đi trên đường có sẵn, không thò tay vào bụi rậm, hốc đá. Bôi thuốc chống muỗi, về villa kiểm tra ve, vắt nếu có đi qua chỗ cỏ cao ẩm.
Ong. Mùa hoa cà phê, ong bay nhiều quanh vườn. Đi qua bình thường, không vung tay, không đứng gần thùng ong của nhà vườn.
Đi bộ cùng trẻ nhỏ và ông bà
Trẻ nhỏ thường thích đi bộ buổi sáng nếu có thứ để xem: con bò ven đường, đàn gà, những giọt sương trên mạng nhện, hoa dại. Biến cuộc đi bộ thành trò chơi tìm kiếm — ai thấy một con chim trước, ai đếm được bao nhiêu đảo trên hồ — trẻ sẽ đi được xa hơn mà không than mỏi. Chọn vòng ngắn, đường ít dốc, và sẵn sàng bế hoặc cõng trẻ khi về.
Với ông bà, đi bộ buổi sáng là thói quen quen thuộc, nhưng đường đồi khác hẳn công viên thành phố. Chọn đoạn bằng hoặc dốc thoải, đi chậm, có người trẻ đi cạnh. Mặc ấm kỹ, nhất là người có bệnh huyết áp hay tim mạch, vì lạnh đột ngột và leo dốc cùng lúc là gánh nặng cho tim. Đi một đoạn rồi dừng nghỉ, ngồi nhìn hồ, không cố đi cho đủ vòng.
Nếu trong nhóm có người không đi được dốc, sân villa và đoạn đường bằng trước cổng vẫn đủ để đi lại vài vòng, ngắm hồ, hít thở không khí lạnh. Đi bộ không nhất thiết phải xa; điều quý nhất là được ở ngoài trời vào giờ đẹp nhất của ngày.
Nhìn gì trên đường: đọc cảnh vùng hồ
Đi bộ chậm cho phép nhìn kỹ những thứ đi xe bỏ qua. Rẫy cà phê xếp theo đường đồng mức trên sườn đồi, xen cây che bóng; trụ tiêu với dây leo; bồn nước, ống tưới chạy dọc vườn. Những thứ ấy kể chuyện làm nông trên đất dốc của vùng Đắk Glong cũ, nơi đa phần người dân sống bằng rẫy vườn.
Nhìn xuống hồ, các đảo nhỏ là đỉnh của những quả đồi cũ; mùa nước rút, vành đất đỏ quanh đảo cho thấy mực nước đã hạ bao nhiêu. Trên mặt hồ, những chấm nhỏ là bè cá, thuyền của người dân đang ra lưới sớm. Buổi sáng lặng, tiếng máy thuyền vọng lên tận đồi.
Trên trời, chim ưng, diều hâu có khi lượn vòng tìm mồi trên sườn đồi khi nắng lên. Ven đường, chim sâu, chim chích nhảy trong bụi. Mang theo ống nhòm nhỏ nếu có, trẻ con sẽ rất thích. Không bắt chim, không phá tổ, không hái cây lạ; mọi thứ để nguyên chỗ cũ cho người đi sau cũng được ngắm.
Về villa sau khi đi bộ: nhịp buổi sáng trọn vẹn
Một buổi sáng đẹp ở villa Tà Đùng thường trôi như sau: dậy khoảng năm giờ rưỡi, pha ấm trà hay cà phê ra hiên, xem mây; khoảng sáu giờ rưỡi, khi nắng bắt đầu lên, đi bộ một vòng; bảy giờ rưỡi về tới, cởi giày đất, rửa tay chân, ăn sáng ở bàn ngoài sân nhìn hồ. Lúc ấy người ngủ muộn trong nhóm mới thức dậy, nghe kể chuyện sương, chuyện con chó vườn, chuyện đàn bò.
Sau khi đi bộ, giày dính đất đỏ nên để ở hiên, không mang vào nhà; đất đỏ bám sàn gỗ rất khó lau. Quần áo ướt sương phơi ngoài nắng. Uống nước, ăn sáng đầy đủ trước khi làm hoạt động tiếp theo như đi thuyền hay thăm vườn.
Nhiều khách chia sẻ rằng thứ họ nhớ nhất về Tà Đùng không phải một điểm tham quan nào mà là những vòng đi bộ buổi sớm ấy: không khí lạnh, mùi đất, sương trên hồ, và cảm giác chậm lại hoàn toàn sau những tuần làm việc ở thành phố.
Đi bộ sau mưa và những sáng trời âm u
Mùa mưa ở cao nguyên, mưa thường đến theo cơn vào chiều và tối, sáng hôm sau có khi trời quang, không khí trong vắt, cây cối xanh mướt, mặt hồ sáng như được rửa. Đó là những buổi đi bộ rất đẹp, nhưng đường đất đỏ sau mưa trơn hơn bất cứ lúc nào. Chọn đường bê tông thay vì đường đất, tránh những đoạn dốc đất, và đi chậm hơn thường lệ.
Sau mưa lớn, để ý những dấu hiệu sạt: vết nứt trên mặt đường, đất đá rơi ven taluy, nước đục chảy mạnh qua đường. Gặp những chỗ ấy thì quay lại, không cố băng qua. Không đứng sát dưới chân taluy đất hay mép đường sát vực để chụp ảnh. Nếu đêm trước mưa rất to, hỏi chủ villa đường nào còn đi được trước khi ra khỏi cổng.
Những sáng trời âm u, mây thấp phủ kín đồi, tầm nhìn chỉ vài chục mét, đi bộ có một vẻ đẹp khác: thế giới thu lại quanh mình, chỉ còn tiếng gió, tiếng nước nhỏ giọt trên lá cà phê. Mang áo mưa mỏng, mặc áo màu sáng, đi đường quen gần villa. Nếu mưa nặng hạt trở lại hoặc nghe sấm, quay về ngay; một vòng đi bộ không đáng để đứng ngoài trời khi có giông.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ quanh villa Tà Đùng nên đi lúc mấy giờ?
Đẹp nhất là từ lúc trời sáng hẳn tới khoảng tám giờ sáng: mát, có thể còn sương trên hồ, chưa nắng gắt. Chờ trời đủ sáng để nhìn rõ đường rồi mới đi. Chiều muộn cũng đi được nhưng phải về trước khi trời tối.
Đi bộ quanh đồi có bị lạc không?
Nếu đi theo đường bê tông hoặc đường đất có sẵn, đi rồi quay lại cùng đường thì khó lạc. Hỏi chủ villa vòng đi trước, tải bản đồ ngoại tuyến trên điện thoại vì sóng không đều, và không rẽ vào lối mòn vào rừng hay xuống mép hồ.
Cần mang giày gì khi đi bộ ở Tà Đùng?
Giày thể thao đế bám hoặc giày đi bộ. Đường đất đỏ ướt sương hoặc sau mưa rất trơn, dép lê và giày đế phẳng dễ trượt khi xuống dốc. Mang thêm tất dày nếu đi mùa khô, sáng sớm lạnh.
Trẻ nhỏ đi bộ đường đồi được bao lâu?
Trẻ nhỏ thường đi được khoảng hai mươi tới bốn mươi phút trên đường đồi tuỳ tuổi và sức. Chọn vòng ngắn, ít dốc, có thứ để xem như bò, gà, hoa dại. Mặc ấm, mang đồ ăn nhẹ, sẵn sàng bế hoặc cõng trẻ khi về.
Đi bộ gặp chó vườn thì làm sao?
Đừng chạy và đừng nhìn thẳng vào mắt chó. Đi chậm qua, giữ khoảng cách, bế trẻ nhỏ lên. Nếu chó chặn đường hoặc sủa dữ, đứng yên chờ chủ nhà gọi chó hoặc quay lại theo đường cũ.
Có đi bộ vào Vườn quốc gia Tà Đùng được không?
Vào rừng đặc dụng phải tuân theo quy định của đơn vị quản lý, thường cần đăng ký và có người hướng dẫn. Đi bộ quanh villa nên giữ trên đường dân sinh có sẵn. Muốn đi rừng, hỏi chủ villa và liên hệ đơn vị quản lý để biết quy định hiện hành.
