Muốn có một buổi BBQ trọn vẹn ở villa Tà Đùng, cần chốt ba việc trước ngày đi: villa lo sẵn những gì (bếp nướng, than, củi, chén dĩa), nhóm tự mang hay đặt set nướng qua chủ nhà, và giờ ăn sao cho kịp nhóm than trước khi trời tối và trở lạnh. Ba việc này rõ thì phần còn lại chỉ là nướng và ngồi với nhau.
Ở các villa trên đồi quanh hồ, buổi nướng thường bắt đầu từ cuối chiều, lúc nắng dịu và mặt hồ đổi màu, rồi kéo sang lửa trại khi trời sụp tối. Bài này đi theo đúng nhịp đó: ai lo phần nào, mấy giờ làm gì, mang theo thứ gì, và xoay xở ra sao khi gió đồi thổi mạnh hay chiều mùa mưa đổ cơn. Ví dụ trong bài lấy theo cách các villa nguyên căn ở Tà Đùng thường vận hành; điều kiện cụ thể của từng nơi vẫn cần hỏi lại lúc đặt.
Villa lo sẵn gì, khách tự lo gì
Phần lớn hiểu lầm về BBQ ở villa đến từ chỗ khách tưởng "có bếp nướng" nghĩa là có đủ mọi thứ, còn chủ nhà lại hiểu khách tự lo hết. Một villa nguyên căn có bếp như Villa Vàng hay Villa Trắng ở Tà Đùng (bếp ga, nồi, chén dĩa, bếp nướng; than và củi chuẩn bị sẵn) đã gánh gần hết phần dụng cụ. Bảng dưới là cách chia phổ biến, đem ra hỏi chủ nhà từng dòng là khỏi bất ngờ.
| Hạng mục | Thường villa có sẵn | Thường khách tự lo hoặc đặt thêm |
|---|---|---|
| Bếp nướng, vỉ | Có, đặt ngoài sân | Vỉ kẹp cá, xiên inox nếu nhóm thích nướng xiên |
| Than, củi | Chuẩn bị sẵn một lượng cho buổi tối | Nhóm đông, nướng lâu thì hỏi trước có cần thêm |
| Chén dĩa, nồi, dao thớt | Có trong bếp | Kẹp gắp dài, găng tay chịu nhiệt, khay đựng đồ sống riêng |
| Bàn ghế ngoài trời | Thường có ở sân, hiên | Ghế xếp nếu nhóm trên 10 người |
| Thịt, cá, rau | Không, trừ khi đặt set | Tự mang theo hoặc đặt set BBQ báo trước |
| Gia vị, nước chấm | Tuỳ nơi, thường chỉ muối, dầu ăn | Sốt ướp, muối ớt, chanh, sả, lá chanh |
| Đá lạnh, nước uống | Tủ lạnh trong bếp | Thùng đá cho đồ uống để tủ lạnh dành cho đồ sống |
Dòng hay bị quên nhất là thùng đá. Tủ lạnh gia đình trong villa đủ chỗ cho đồ ăn của một nhóm sáu, tám người, nhưng nếu nhét thêm hai thùng nước ngọt và bia thì thịt cá sẽ không còn chỗ lạnh. Mang một thùng đá riêng cho đồ uống là cách gọn nhất để giữ tủ lạnh cho đồ sống.
Chốt kế hoạch trước ngày đi
Ba câu nên nhắn chủ nhà khi đặt villa: nhóm bao nhiêu người lớn, bao nhiêu trẻ em; định ăn tối lúc mấy giờ; tự mang đồ hay đặt set nướng. Câu thứ ba quyết định gần hết việc phải làm. Đặt set thì chủ nhà cần biết trước để đi chợ, nhất là các món như gà đồi, heo rẫy vốn phải đặt người nuôi từ hôm trước. Tự mang thì nhóm phải lo khâu mua, ướp và giữ lạnh suốt đường lên.
Nên chốt luôn chuyện lửa trại: có đốt không, đốt ở đâu, ai châm. Mùa khô ở cao nguyên, nhiều nơi chỉ cho đốt ở đúng vị trí đã làm sẵn, có khi tạm ngưng hẳn khi trời hanh, gió lớn. Biết trước thì nhóm không bị hụt hẫng lúc tới nơi.
Một chi tiết nhỏ nhưng tiết kiệm nhiều thời gian: hỏi chủ nhà gần villa có chỗ mua đá viên, than bổ sung, rau thơm hay không. Villa trên đồi thường cách khu trung tâm xã một đoạn ngắn đi xe, đủ để chạy đi mua thêm, nhưng không phải lúc tám giờ tối nơi nào cũng còn mở. Danh sách "nếu thiếu thì mua ở đâu" nên có trong điện thoại trưởng nhóm từ lúc còn ở thành phố.
Mốc giờ của một buổi BBQ trên đồi
Nhịp dưới đây hợp với nhóm nhận phòng đầu giờ chiều, giờ nhận phòng phổ biến khoảng 14 giờ. Đến muộn thì dời cả chuỗi, nhưng giữ nguyên thứ tự.
- 14:00–15:30 — nhận phòng, cất đồ sống vào tủ lạnh ngay, kiểm bếp nướng, than, củi, đèn sân. Đồ ướp sẵn từ nhà để nguyên trong hộp kín.
- 15:30–16:30 — sơ chế: rửa rau, xiên thịt, pha nước chấm. Việc này làm trong bếp có mái, không làm ngoài sân đầy gió bụi.
- 16:30–17:00 — nhóm than. Than cần khoảng hai mươi đến ba mươi phút mới phủ tro trắng, lúc đó mới nướng được.
- 17:00–18:30 — nướng mẻ đầu trong lúc còn sáng: rau củ, xúc xích cho trẻ ăn trước, rồi tới thịt dày. Người không nướng ra hiên ngắm hoàng hôn.
- 18:30–20:00 — bữa chính khi trời tối hẳn; đèn sân bật, thêm áo khoác vì đêm trên đồi lạnh nhanh.
- 20:00–21:30 — lửa trại, trà gừng, nướng khoai bắp. Trẻ nhỏ đi tắm, ngủ trước.
- 21:30 trở đi — dập than, dọn đồ ăn thừa vào tủ, hạ tiếng để villa bên cạnh và nhà dân quanh đồi nghỉ ngơi.
Nướng mẻ đầu lúc trời còn sáng là mẹo quan trọng nhất. Dưới ánh đèn sân, rất khó nhìn thịt đã chín tới đâu, và gió đêm làm than nguội nhanh hơn.
Chia việc trong nhóm cho khỏi một người gánh hết
Một người giữ bếp nướng. Đứng bếp là việc cả buổi, nên chọn người thích nướng và cho họ quyền quyết lúc nào thêm than, lúc nào đặt món. Hai người cùng lật thịt thường làm cháy cả hai mẻ.
Một người lo đồ sống và vệ sinh. Người này giữ khay đồ sống tách khỏi khay đồ chín, rửa kẹp, thay dĩa. Đây là chỗ hay sơ suất nhất khi ai cũng bận vui.
Một người lo trẻ con. Với nhóm có bé, phải có một người lớn rảnh tay, không cầm ly bia, để mắt tới khu bếp và lửa. Đổi ca sau mỗi tiếng.
Một người lo đồ uống, đèn, nhạc. Việc nhẹ nhưng cần, vì thiếu người này thì ai cũng chạy vào bếp lấy đồ và bếp nướng bị bỏ trống.
Cả nhóm cùng dọn. Mười lăm phút dọn chung lúc cuối tiệc nhẹ hơn nhiều so với một người dọn một tiếng lúc sáng hôm sau, khi kiến đã kéo tới chỗ đồ ăn rơi.
Thời tiết trên đồi đổi cách nướng thế nào
Villa trên đỉnh đồi có tầm nhìn rộng nhưng cũng hứng gió trọn. Gió mạnh làm than cháy nhanh, tàn lửa bay xa và khói tạt vào người ngồi ăn. Nên đặt bếp nướng ở chỗ khuất gió nhất của sân, xa mái gỗ, xa bụi cỏ khô, và xếp bàn ăn ở phía đầu gió để khói bay ra ngoài.
Mùa mưa ở Tây Nguyên thường kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mưa hay dồn vào chiều tối. Những ngày đó, nướng sớm hơn thường lệ và chuẩn bị chỗ dự phòng dưới hiên có mái thoáng. Tuyệt đối không mang bếp than vào trong nhà hay phòng kín để tránh mưa: than cháy sinh khí CO không màu, không mùi, gây ngộ độc mà người trong phòng không hề hay biết.
Mùa khô lại là chuyện khác: trời đẹp, ít mây chiều, nhưng cỏ khô và gió hanh làm nguy cơ cháy tăng cao. Trước khi nhóm than, nhìn quanh bán kính vài mét xem có lá khô, rơm, cỏ cháy được không, và luôn để sẵn một xô nước gần bếp. Đêm cao nguyên có khi xuống khá lạnh, người lớn tuổi và trẻ nhỏ cần áo ấm thật sự, không chỉ áo khoác mỏng đi phố.
Đồ nên mang theo cho một buổi BBQ ở villa
Danh sách này bổ sung cho những thứ villa đã có, viết theo kinh nghiệm những thứ hay thiếu nhất khi tới nơi mới phát hiện.
- Thùng đá giữ lạnh và vài túi đá gel, để đồ sống không ấm lên trên đoạn đường dài.
- Hộp kín có nắp cho thịt đã ướp, tránh dùng túi nilon mỏng dễ rỉ nước.
- Kẹp gắp dài, găng tay chịu nhiệt, một đôi đũa dài riêng cho đồ sống.
- Đèn đội đầu hoặc đèn pin nhỏ cho người đứng bếp, vì đèn sân thường chiếu từ trên cao, rọi vào vỉ không rõ.
- Giấy bạc, giấy lau tay, khăn ướt, túi rác lớn có dây buộc.
- Gia vị quen tay: muối ớt, sả, tỏi, mật ong, sốt ướp, chanh. Ở vùng cao không phải lúc nào cũng mua được đúng loại quen dùng.
- Áo ấm, khăn quàng, tất cho buổi tối; kem chống muỗi cho trẻ.
- Bộ sơ cứu nhỏ có thuốc bôi bỏng nhẹ, băng dán, nước muối sinh lý.
Những lỗi hay gặp và cách tránh
Đến nơi muộn nên nướng trong bóng tối. Giải quyết bằng cách nướng rau củ và đồ chín nhanh trước, để thịt dày lại cho lúc than đã ổn và có đèn đội đầu.
Mua quá nhiều thịt, quá ít rau. Nhóm đi chơi xa thường ăn ít hơn tưởng tượng, nhất là khi trời lạnh và có đồ uống. Rau, nấm, bắp, khoai lại hết rất nhanh.
Để đồ sống ngoài trời quá lâu. Khay thịt đặt cạnh bếp nóng suốt buổi là đường tắt tới đau bụng. Chỉ mang ra từng mẻ, phần còn lại để trong thùng đá.
Đốt lửa trại quá to. Đống lửa nhỏ, đều, ngồi sát được ấm hơn và an toàn hơn một đống lửa cao quá đầu người. Gió đồi làm lửa to bùng lên rất nhanh.
Bỏ than chưa tắt. Than bên trong lớp tro trắng có thể còn nóng nhiều giờ. Dập bằng nước, đảo đều, sờ tay gần thấy nguội mới coi là xong.
Buổi nướng khi đi cùng trẻ nhỏ và ông bà
Gia đình ba thế hệ là kiểu khách rất hay chọn villa nguyên căn, và buổi BBQ của họ khác hẳn nhóm bạn trẻ. Trẻ nhỏ đói sớm, buồn ngủ sớm; ông bà ngại gió lạnh, ngại ngồi ghế thấp lâu, ăn món mềm. Nếu cứ theo nhịp của người lớn ham vui, trẻ sẽ cáu vì đói lúc sáu giờ, còn ông bà ngồi co ro ngoài sân tới tám giờ tối.
Cách xếp hợp lý là chia buổi làm hai đợt. Đợt một, khoảng năm giờ chiều, nướng nhanh phần cho trẻ và ông bà, dọn ăn ở bàn gần cửa hoặc dưới hiên có chắn gió; xong là đưa trẻ đi tắm nước nóng, ông bà vào phòng khách nghỉ. Đợt hai mới là bữa chính của người lớn, kéo dài sang lửa trại. Phòng khách của villa nhìn ra sân giúp ông bà vẫn thấy con cháu vui mà không phải ngồi ngoài trời lạnh.
Sân cỏ rộng là chỗ trẻ thích chạy nhất, nhưng khu bếp nướng phải là vùng cấm chạy. Nên đặt bếp ở góc sân, kê bàn ăn làm "bức tường" ngăn giữa bếp và chỗ trẻ chơi. Một chiếc đèn nhỏ treo ở lối đi giữa sân và nhà giúp trẻ không vấp khi chạy vào lấy đồ lúc trời đã tối.
Câu hỏi thường gặp
Villa ở Tà Đùng có cho nướng BBQ ngoài sân không?
Nhiều villa nguyên căn quanh hồ có sẵn bếp nướng ngoài sân và chuẩn bị than, củi cho khách. Tuy vậy mỗi nơi có quy định riêng về chỗ nướng, giờ nướng và lửa trại, nhất là trong mùa khô, nên hỏi chủ nhà ngay khi đặt để biết rõ trước khi mua đồ.
Nên tự mang đồ nướng hay đặt set BBQ của villa?
Đặt set đỡ phải mua, ướp và giữ lạnh suốt quãng đường dài, hợp với gia đình có trẻ nhỏ hoặc nhóm đến muộn. Tự mang thì chủ động món, hợp với nhóm có người thích nấu. Dù chọn cách nào cũng nên báo chủ nhà từ trước một ngày.
Mấy giờ nên bắt đầu nhóm than để kịp ăn tối?
Nên nhóm than khoảng một tiếng trước giờ ăn dự kiến. Than cần hai mươi đến ba mươi phút mới đỏ đều, sau đó còn nướng mẻ rau củ và đồ nhỏ. Trên đồi trời tối và lạnh khá nhanh sau hoàng hôn, nên làm sớm vẫn hơn.
Trời mưa có nướng trong nhà được không?
Không nên mang bếp than vào nhà, phòng kín hay gian bếp đóng cửa. Than cháy tạo khí CO có thể gây ngộ độc mà không có mùi báo trước. Nếu mưa, nướng dưới hiên thoáng có mái, hoặc chuyển sang nấu bằng bếp ga trong bếp của villa.
Nhóm 8 người cần mấy người lo bếp?
Thường cần một người đứng bếp nướng, một người lo đồ sống và vệ sinh, một người để mắt trẻ con nếu có, còn lại phụ dọn và lo đồ uống. Chia rõ từ đầu thì không ai bị kẹt ở bếp suốt buổi và cả nhóm đều có thời gian ngồi với nhau.
Có cần mang than theo không?
Nếu villa đã báo chuẩn bị sẵn than, củi thì không cần mang. Chỉ nên hỏi lượng có đủ cho nhóm đông hoặc nướng lâu không, vì mỗi nơi chuẩn bị một mức. Mang thêm một bao nhỏ cũng được nhưng phải hỏi chủ nhà chỗ để than cho khô.
