Đi Tà Đùng bằng xe máy từ TP.HCM hay Bình Dương là chuyến dài gần trọn một ngày, theo cùng hai hướng như ô tô: quốc lộ 13 – 14 lên Gia Nghĩa rồi quốc lộ 28, hoặc quốc lộ 20 qua Bảo Lộc – Di Linh rồi quốc lộ 28. Phần lớn đường là quốc lộ đông xe tải; phần khó nhất là đoạn dốc cua trên quốc lộ 28 và đường thôn lên đồi ở cuối ngày, khi người lái đã mỏi.
Xe máy cho cảm giác gần cảnh hơn, dừng chụp ảnh tuỳ ý, và hợp với người trẻ đi gọn. Đổi lại, người lái phơi mình trước nắng, mưa, gió lạnh và rủi ro giao thông trên đường dài. Chuyến đi vui hay mệt phụ thuộc gần như hoàn toàn vào ba thứ: xe có khoẻ không, người lái có chia sức hợp lý không, và có đi ban ngày không.
Bài này dành cho người định đi xe máy lên Tà Đùng nghỉ villa: chọn hướng, chuẩn bị xe, đồ mang theo, chia chặng, kỹ năng trên đèo và chuyện cất xe ở villa. Bài không nêu số kilômét hay thời gian cụ thể; ước lượng bằng ứng dụng bản đồ và cộng thêm nhiều thời gian nghỉ hơn so với đi ô tô.
Chọn hướng cho xe máy
Hướng quốc lộ 13 – 14 qua Chơn Thành, Đồng Xoài, Gia Nghĩa ít đèo dài, phần lớn là đường đồi thoai thoải, dịch vụ dày dọc đường. Với xe máy, đây thường là hướng nhẹ nhàng hơn cho cơ thể, nhất là với người lần đầu đi xa. Nhược điểm là xe tải, xe container nhiều trên quốc lộ 13 và quốc lộ 14, gió hút mỗi lần xe lớn vượt qua.
Hướng quốc lộ 20 qua đèo Bảo Lộc có cảnh đẹp hơn, nhiều điểm dừng quen của dân đi Đà Lạt, nhưng đèo Bảo Lộc dài, xe khách và xe tải đông; sau đó là đoạn quốc lộ 28 từ Di Linh lên vắng, nhiều đèo. Hướng này hợp với người đã quen đổ đèo bằng xe máy, và nên đi vào ngày thường để tránh lượng xe cuối tuần.
Nhiều người đi lên một hướng, về một hướng để đổi cảnh. Với xe máy, nên để hướng nhiều đèo vào chiều mà bạn còn khoẻ nhất. Nếu xuất phát từ TP.HCM sáng sớm, sức còn tốt khi qua đèo Bảo Lộc; còn chiều về, khi đã mệt sau mấy ngày chơi, chọn hướng quốc lộ 14 ít đèo hơn. Dù chọn hướng nào, hãy xem tin đường và thời tiết tối hôm trước.
Chuẩn bị xe trước chuyến đi
Mang xe đi bảo dưỡng vài ngày trước chuyến đi, không phải ngay sáng hôm đi, để còn thời gian xử lý nếu thợ phát hiện vấn đề. Những hạng mục nên nhờ thợ kiểm tra:
- Phanh trước, phanh sau: má phanh còn dày, dầu phanh với xe phanh đĩa, phanh ăn đều không lệch.
- Lốp: còn gai, không nứt, áp suất đúng khuyến cáo khi chở hai người; cân nhắc thay nếu lốp đã mòn nhiều.
- Xích, nhông, dây curoa với xe tay ga: không chùng, không mòn quá mức.
- Đèn pha, đèn hậu, xi nhan, còi hoạt động tốt — rất quan trọng khi gặp sương hoặc tới muộn.
- Nhớt máy mới thay; với xe tay ga, kiểm thêm nước làm mát nếu xe có.
- Gương chiếu hậu đủ hai bên, chỉnh đúng tầm nhìn.
- Giấy tờ xe, bằng lái, bảo hiểm bắt buộc còn hạn, mang theo bản gốc hoặc bản điện tử hợp lệ.
Xe tay ga dung tích nhỏ chở hai người cùng hành lý lên dốc dài sẽ rất đuối; nếu có lựa chọn, đi xe dung tích lớn hơn hoặc giảm hành lý tới mức tối thiểu. Đừng chở quá số người cho phép và đừng chất hành lý cao che tầm nhìn hay lệch trọng tâm xe.
Đồ mang theo cho người và xe
Đi xe máy thì mỗi kilôgam hành lý đều đáng cân nhắc. Danh sách gọn cho chuyến hai ba ngày nghỉ villa:
- Mũ bảo hiểm cài quai đúng cách, kính chắn gió hoặc kính mắt, khẩu trang chống bụi.
- Áo khoác gió dày, găng tay, giày kín mũi; tối trên đồi và sáng sớm trên đèo khá lạnh.
- Áo mưa bộ (áo và quần riêng) thay cho áo mưa cánh dơi, an toàn hơn khi gió mạnh.
- Túi chống nước cho điện thoại, giấy tờ, ví; ba lô có áo trùm mưa hoặc túi buộc sau xe chống nước.
- Sạc dự phòng, giá đỡ điện thoại trên xe để xem bản đồ khi dừng.
- Bộ dụng cụ nhỏ, dây chằng hành lý, băng keo; hộp sơ cứu cơ bản.
- Quần áo cho kỳ nghỉ ở villa gọn nhất có thể; đồ dùng cá nhân, khăn tắm thì hỏi chủ villa có sẵn không.
Đồ nướng, thực phẩm tươi không nên chở bằng xe máy trên chặng dài; mua ở Gia Nghĩa hoặc Di Linh khi đã gần tới, hoặc đặt set BBQ qua villa.
Chia chặng cho một ngày lái xe máy
Lái xe máy mệt hơn ô tô nhiều vì phải giữ thăng bằng, chịu gió và tập trung liên tục. Một nhịp chia chặng hợp lý:
- Xuất phát thật sớm để ra khỏi thành phố trước giờ cao điểm và tận dụng buổi sáng mát.
- Nghỉ sau mỗi khoảng một tiếng đến một tiếng rưỡi lái: xuống xe, uống nước, duỗi người, đổi người lái nếu cả hai đều có bằng.
- Ăn trưa no vừa phải ở thị trấn lớn; nghỉ đủ lâu, tránh chạy liền sau bữa ăn khi buồn ngủ.
- Đổ xăng ở Gia Nghĩa hoặc Di Linh trước khi vào quốc lộ 28, không đợi xe báo hết xăng.
- Vào quốc lộ 28 khi trời còn sáng vài giờ; tránh khung chiều muộn mùa mưa hay có giông.
- Nếu đã quá mệt hoặc trời sắp tối, ngủ lại Gia Nghĩa hay Di Linh, sáng hôm sau mới lên đồi.
Người ngồi sau cũng mệt và cũng cần tỉnh táo; ngủ gật sau xe máy rất nguy hiểm. Nếu người ngồi sau bắt đầu buồn ngủ, đó là lúc cả hai cần dừng nghỉ.
Lái xe máy trên quốc lộ 28 và đường đèo
Xuống dốc dùng phanh động cơ. Về số thấp với xe số, nhả ga để máy ghìm xe; phanh cả hai bánh nhẹ, đều, từng nhịp. Không tắt máy thả dốc, không bóp phanh trước gấp khi đang nghiêng xe.
Vào cua chậm từ trước. Giảm tốc trước cua, đi đúng làn, nhìn theo hướng cua chứ không nhìn mép đường. Cua khuất thì bấm còi ngắn, không lấn tim đường.
Tránh xa xe tải. Không đi sát đuôi hay song song với xe tải lớn; ở cua, xe tải có thể ôm rộng sang làn bạn. Gió hút khi xe lớn vượt qua có thể làm xe máy chao đảo, giữ chắc tay lái.
Mặt đường có bẫy. Đất đỏ ướt, cát sỏi ở cua, vết dầu, nông sản rơi vãi mùa thu hoạch đều làm bánh xe trượt. Thấy mặt đường đổi màu, giảm tốc và giữ xe thẳng.
Sương và mưa. Bật đèn chiếu gần cả ban ngày khi âm u; mưa to thì dừng ở chỗ trú an toàn, không đứng trú dưới gốc cây lớn hay sát taluy khi có giông.
Thời tiết và giờ đi: xe máy nhạy hơn ô tô nhiều
Với ô tô, mưa chỉ là chuyện tầm nhìn và đường trơn; với xe máy, mưa còn là lạnh, ướt, mỏi và mất tập trung. Vì vậy người đi xe máy nên chọn thời điểm kỹ hơn. Mùa khô ở Tây Nguyên, khoảng từ cuối năm tới đầu mùa mưa năm sau, là lúc dễ đi nhất: đường khô, trời trong, chỉ cần lo nắng trưa và gió lạnh sáng sớm.
Đầu mùa mưa thường có giông chiều: sáng nắng, đầu giờ chiều mây đen kéo tới, mưa to gió giật trong một hai giờ. Người đi xe máy mùa này nên xuất phát thật sớm và tính tới villa trước giờ giông, hoặc sẵn sàng dừng trú ở quán ven đường cho tới khi tạnh. Không đứng trú sát taluy hay dưới gốc cây lớn khi có sấm sét, gió mạnh.
Giữa mùa mưa, khi có những đợt mưa dầm nhiều ngày, quốc lộ 28 và đường thôn trơn, có nguy cơ sạt lở; đây là lúc nên hoãn chuyến xe máy hoặc đổi sang đi ô tô, xe khách. Tối hôm trước ngày đi, xem dự báo cho cả vùng Gia Nghĩa – Tà Đùng chứ không chỉ cho nơi xuất phát, và hỏi chủ villa tình trạng đường lên đồi mấy ngày gần đây.
Khi xe hỏng hay gặp sự cố dọc đường
Trên quốc lộ 13, 14 và đoạn quốc lộ 28 gần khu dân cư, tiệm sửa xe máy khá nhiều; hỏng xe ở đây thường chỉ mất thời gian. Đoạn vắng giữa Di Linh và vùng Tà Đùng thì khác: tiệm thưa, có chỗ sóng yếu. Thủng lốp là sự cố hay gặp nhất; với lốp không săm, một bộ vá nhanh và bơm mini giúp bạn đi tiếp tới tiệm gần nhất.
Khi xe có dấu hiệu lạ — phanh kêu, phanh hụt, tay lái rung, máy hụt hơi, đèn chập chờn — dừng ở chỗ an toàn, đừng cố chạy tiếp lên đèo. Dừng hẳn vào lề rộng hoặc lối vào nhà dân, xa khúc cua, bật xi nhan hoặc đèn cảnh báo; nếu trời tối, đứng xa xe và xa mặt đường. Người dân dọc đường thường sẵn lòng chỉ tiệm sửa xe gần nhất hoặc gọi giúp.
Chia sẻ vị trí điện thoại với người thân hoặc với chủ villa trong suốt chuyến đi để có người biết bạn đang ở đâu. Nếu có va chạm, ưu tiên an toàn cho người: đưa người bị thương ra khỏi lòng đường nếu an toàn, gọi cấp cứu 115 và báo công an; không tự di chuyển người nghi chấn thương cột sống nếu không cần thiết.
Tới villa và những ngày ở Tà Đùng
Đoạn đường thôn lên đồi với xe máy cần chậm và chắc: về số thấp từ chân dốc, giữ ga đều; xe yếu thì người ngồi sau xuống đi bộ đoạn dốc nhất. Đến villa, hỏi chủ nhà chỗ dựng xe, dựng chân chống trên nền phẳng, khoá cổ xe và khoá phụ nếu có. Nếu có mái che, để xe dưới mái để yên xe không ướt sương sáng hôm sau.
Trong những ngày ở Tà Đùng, xe máy tiện cho các chuyến ngắn: ra trung tâm xã, ra bến thuyền, đi dạo quanh các đồi buổi sớm. Nhưng sau buổi tối có rượu bia thì không lái, kể cả đoạn rất ngắn; đường đồi tối, dốc, không có đèn đường. Mua đủ đồ trước khi bắt đầu bữa tối.
Trước ngày về, kiểm lại xe sau chặng đường lên: phanh còn tốt không, lốp có bị đinh hay đá cắt không, xích có chùng không. Hỏi chủ nhà về tiệm sửa xe gần nhất nếu cần. Ngày về nên xuất phát sớm, nghỉ thường xuyên như chiều đi; người lái thường chủ quan ở chiều về vì nghĩ đường đã quen, trong khi cơ thể đã mệt sau mấy ngày chơi.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy từ Sài Gòn lên Tà Đùng mất bao lâu?
Gần trọn một ngày tính cả nghỉ, có khi lâu hơn tuỳ hướng đi, giờ xuất phát và số lần nghỉ. Xe máy cần nghỉ nhiều hơn ô tô; hãy ước lượng bằng ứng dụng bản đồ rồi cộng thêm đáng kể, và lên kế hoạch tới villa trước khi trời tối.
Xe tay ga có đi Tà Đùng được không?
Được, nhiều người vẫn đi, nhưng xe tay ga dung tích nhỏ chở hai người cùng hành lý sẽ đuối ở các dốc dài trên quốc lộ 28 và đường lên đồi. Giảm hành lý, bảo dưỡng phanh và dây curoa trước khi đi, người ngồi sau sẵn sàng xuống đi bộ đoạn dốc gắt.
Đi xe máy mùa mưa có nên không?
Không khuyến khích, nhất là giữa mùa mưa khi có những đợt mưa dầm kéo dài. Đường đèo trơn, tầm nhìn kém, nguy cơ sạt taluy, và người lái xe máy dễ bị lạnh, mệt. Nếu đi, chọn những ngày dự báo ít mưa, đi buổi sáng và sẵn sàng dừng khi trời mưa to.
Có cần đi theo đoàn không?
Không bắt buộc nhưng nên có ít nhất hai xe đi cùng cho chuyến đường dài. Khi một xe gặp sự cố, xe kia có thể đi tìm trợ giúp. Đi đoàn thì thống nhất điểm hẹn, không bám đuôi nhau sát và không đua nhau trên đèo.
Đi xe máy có mang theo trẻ nhỏ được không?
Không nên cho chặng đường dài như vậy. Trẻ dễ mệt, lạnh, ngủ gật sau xe, và chịu rủi ro chấn thương cao hơn người lớn khi có va chạm. Gia đình có trẻ nhỏ nên đi ô tô hoặc xe khách rồi nhờ đón.
Villa có chỗ để xe máy không?
Phần lớn villa trên đồi có sân, khuôn viên để xe; với Tà Đùng Villa, khuôn viên có chỗ đỗ cả ô tô. Hỏi chủ nhà khi tới để dựng xe đúng chỗ, có mái che càng tốt cho yên xe khỏi ướt sương.
