Đi thuyền ngắm đảo là hoạt động khách nghỉ villa ở Tà Đùng hay chọn nhất, và cũng là hoạt động cần kiểm kỹ nhất trước khi đặt. Một chuyến thuyền an toàn cần bốn thứ: đơn vị chạy thuyền làm ăn đàng hoàng, phương tiện còn tốt và được đăng ký, người lái có chuyên môn và quen hồ, đủ áo phao vừa cỡ cho từng người kể cả trẻ nhỏ. Thêm vào đó là một quyết định đúng về thời tiết trong ngày.
Bài này không viết lịch trình ngắm đảo hay giá vé, phần ấy thay đổi theo mùa và theo đơn vị. Bài đứng ở phía người đặt dịch vụ: hỏi gì, nhìn gì ở bến, khi nào nên dời chuyến, và vì sao những chi tiết nhỏ như dây áo phao hay số người trên thuyền lại quan trọng trên một hồ thủy điện rộng.
Hồ thủy điện khác sông, khác biển ở chỗ nào
Hồ Tà Đùng là hồ chứa của thủy điện Đồng Nai 3. Mặt nước thường phẳng, nhìn hiền hơn biển nhiều, nên khách dễ chủ quan. Nhưng hồ chứa có những đặc điểm riêng. Nước sâu ngay sát bờ, vì lòng hồ vốn là thung lũng bị ngập; người rơi xuống nước gần bờ cũng có thể không chạm đáy. Dưới mặt nước có thể còn gốc cây, mỏm đất của địa hình cũ, nhất là ở những vùng nước nông khi hồ xuống thấp.
Mực nước hồ thay đổi theo mùa và theo vận hành của nhà máy. Mùa khô hồ hạ, lộ bờ đất, bến thuyền có khi phải dời xa hơn; mùa mưa hồ đầy, nhiều đảo nhỏ chìm bớt. Người chạy thuyền quen hồ biết những chỗ cần tránh theo từng mực nước, người mới thì không.
Thời tiết trên hồ cũng đổi nhanh. Buổi sáng lặng gió, sương mù dày có thể làm giảm tầm nhìn; buổi chiều mùa mưa, giông có thể kéo tới trong thời gian ngắn, kèm gió mạnh tạo sóng và sét trên mặt nước trống. Một chuyến thuyền đẹp thường là chuyến đi vào khung giờ lặng, có người lái biết đọc trời và sẵn sàng quay về sớm.
Thêm một điều ít người để ý: hồ chứa có vùng gần đập và cửa lấy nước được quy định là vùng hạn chế hoặc cấm phương tiện vào, vì dòng chảy ở đó mạnh và khó lường khi nhà máy vận hành. Người lái quen hồ biết ranh giới này; khách không nên đề nghị đi gần đập để chụp ảnh, dù cảnh có đẹp tới đâu.
Bốn thứ cần kiểm trước khi đặt
Đơn vị chạy thuyền. Hỏi chủ villa đơn vị nào họ hay giới thiệu và vì sao. Đơn vị làm dịch vụ du lịch đường thủy thường hoạt động dưới dạng hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, có tên, có người chịu trách nhiệm. Có thể tra tên trong danh bạ doanh nghiệp của trang hoặc trên trang tra cứu mã số thuế để biết đơn vị có thật và đang hoạt động.
Phương tiện. Thuyền chở khách là phương tiện thủy nội địa, theo quy định phải được đăng ký và kiểm định an toàn theo loại và sức chở. Nhìn ở bến, thuyền chở khách đàng hoàng thường có số đăng ký kẻ trên thân, ghế cố định, mái che chắc chắn, không thấm nước dưới sàn.
Người lái. Người điều khiển thuyền chở khách cần bằng hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp với loại phương tiện, theo quy định hiện hành. Quan trọng không kém là kinh nghiệm trên chính hồ này: hỏi người lái đã chạy bao lâu, mùa này đi tuyến nào.
Áo phao và đồ cứu sinh. Mỗi người trên thuyền phải có một áo phao, trẻ em phải có áo cỡ trẻ em. Ngoài áo phao, thuyền nên có phao tròn hoặc dụng cụ nổi để ném cho người rơi xuống nước.
Ở bến: nhìn nhanh trong năm phút
Khi tới bến, trưởng nhóm có thể dành vài phút nhìn những điểm dưới đây trước khi cho cả nhóm xuống thuyền:
| Điểm nhìn | Dấu hiệu ổn | Dấu hiệu nên hỏi lại |
|---|---|---|
| Áo phao | Đủ số, có cỡ trẻ em, khoá và dây còn tốt | Thiếu áo, chỉ có áo người lớn, áo rách, khoá hỏng |
| Số người | Đúng sức chở người lái nói | Ghép thêm khách lạ cho đầy thuyền |
| Thân thuyền | Sàn khô, ghế chắc, mái che cố định | Nước đọng dưới sàn, ghế lỏng |
| Người lái | Tỉnh táo, nói rõ tuyến và giờ về | Có mùi rượu bia, không rõ tuyến |
| Thời tiết | Lặng gió, trời sáng, không có mây giông | Mây đen kéo tới, gió giật, sấm xa |
Nếu có một dấu hiệu ở cột phải, hỏi lại người lái hoặc đơn vị. Phần lớn chuyện sẽ được sửa ngay, chẳng hạn mang thêm áo phao trẻ em. Nếu người lái có dấu hiệu đã uống rượu bia hoặc trời đang chuyển giông, dời chuyến là quyết định đúng, không phải sự khó tính.
Áo phao: mặc đúng mới có tác dụng
Áo phao chỉ cứu được người khi được mặc đúng và cài chặt từ trước khi bước xuống thuyền. Áo để dưới ghế gần như vô dụng trong tình huống thật, vì người rơi xuống nước bất ngờ không kịp mặc. Mỗi người, kể cả người bơi giỏi, nên mặc áo trong suốt chuyến; người lớn mặc trước để trẻ làm theo.
Áo vừa cỡ là áo ôm thân, cài đủ khoá, kéo dây cho chặt; khi nâng hai vai áo lên, áo không trượt qua cằm và tai. Trẻ nhỏ cần áo có cổ đỡ đầu và dây vòng qua háng để áo không tuột khi bé ở dưới nước. Áo người lớn khoác lên trẻ là sai lầm hay gặp nhất: trong nước, bé có thể tuột ra khỏi áo.
Trên thuyền, nên ngồi yên ở ghế, không đứng chụp ảnh ở mũi hay mạn thuyền khi thuyền đang chạy, không dồn cả nhóm về một bên để chụp một góc đẹp. Trẻ nhỏ ngồi giữa hai người lớn, xa mép thuyền. Người say sóng ngồi gần giữa thuyền, nhìn ra đường chân trời thay vì nhìn điện thoại.
Thoả thuận trước khi lên thuyền
Một chuyến thuyền suôn sẻ bắt đầu bằng vài câu thống nhất. Đi tuyến nào, ghé đảo nào, có lên bờ không, bao lâu thì về. Thuyền riêng cho nhóm hay ghép với khách khác. Ai giữ đồ đạc, có chỗ khô để điện thoại, máy ảnh không. Trả tiền cho ai, trả trước hay sau, nếu thời tiết xấu phải quay về giữa chừng thì tính thế nào.
Những câu này nghe như thủ tục nhưng giúp tránh hai tình huống khó chịu thường gặp. Thứ nhất là thuyền ghép thêm người lạ khiến chuyến đi chật, vượt sức chở. Thứ hai là chuyến bị rút ngắn vì trời đổi mà hai bên chưa nói trước chuyện tiền, dẫn tới tranh cãi ở bến. Nói trước thì người lái cũng yên tâm quyết định quay về khi cần, không phải cố đi cho đủ giờ.
Nếu chuyến thuyền được đặt qua chủ villa, nên hỏi thêm chủ villa nhận tiền hay khách trả trực tiếp cho người lái. Câu trả lời quyết định ai là người khách đối chiếu khi có chuyện, như đã nói trong bài về các dịch vụ quanh hồ.
Khi nào nên dời hoặc huỷ chuyến
Nguyên tắc đơn giản: trên mặt nước, nghi ngờ thì đừng đi. Mây giông đang kéo tới, nghe tiếng sấm dù xa, gió bắt đầu giật, mặt hồ nổi sóng bạc đầu là những lý do đủ để dời chuyến. Sét đặc biệt nguy hiểm trên mặt nước trống vì người trên thuyền là điểm cao nhất xung quanh.
Sương mù dày buổi sáng là trường hợp khác: không nguy hiểm theo kiểu giông, nhưng làm giảm tầm nhìn, người lái khó thấy chướng ngại vật và thuyền khác. Nhiều người lái chờ sương tan bớt rồi mới chạy, vừa an toàn hơn vừa thấy cảnh rõ hơn. Khách muốn ngắm mây trên mặt hồ thì thường ngắm từ hiên villa đẹp hơn là từ giữa hồ.
Cũng nên dời chuyến khi trong nhóm có người không khoẻ, trẻ nhỏ đang sốt, hay ai đó đã uống rượu bia từ tối hôm trước còn mệt. Một chuyến thuyền vào buổi chiều hôm sau hoặc lần đi sau vẫn còn đó; hồ Tà Đùng không đi đâu cả.
Khi có người rơi xuống nước
Tình huống này hiếm nhưng cần nghĩ trước, vì phản xạ tự nhiên của người thân thường là nhảy xuống cứu, và đó là cách khiến một người gặp nạn thành hai. Nguyên tắc được các tổ chức cứu đuối khuyến cáo rộng rãi là "với, ném, chèo, đừng nhảy": với tay hoặc đưa mái chèo, cây sào nếu người ấy ở gần; ném phao tròn, áo phao, can nhựa có dây nếu ở xa; để người lái điều khiển thuyền tới gần một cách có kiểm soát.
Người lái phải giảm ga, quay thuyền về phía người rơi từ phía dưới gió, tắt máy hoặc tách chân vịt khi tới sát để không gây thương tích. Người trên thuyền giữ thăng bằng, không dồn cả về một mạn khi kéo người lên. Người rơi xuống nếu đang mặc áo phao chỉ cần giữ bình tĩnh, ngửa mặt, chờ được kéo; không cố bơi vào bờ khi bờ còn xa.
Sau khi đưa được người lên, giữ ấm ngay bằng khăn, áo khô, vì nước hồ trên cao nguyên đủ lạnh để làm người run, nhất là sáng sớm. Nếu người bị sặc nước, ho nhiều, khó thở, lơ mơ, cần đưa vào bờ và gọi 115, kể cả khi người ấy có vẻ đã tỉnh lại. Chỉ người đã được huấn luyện mới nên xuống nước cứu trực tiếp.
Thuê SUP, kayak, thuyền nhỏ tự chèo: kiểm thêm những gì
Ngoài thuyền máy chở khách, quanh hồ có nơi cho thuê ván chèo đứng, kayak hay thuyền nhỏ tự chèo. Những phương tiện này cho cảm giác gần nước hơn, nhưng an toàn dựa nhiều vào chính người chơi. Đơn vị cho thuê đàng hoàng thường hướng dẫn cách chèo, giới hạn vùng nước được đi, phát áo phao và dây buộc chân với ván, và có người hoặc thuyền theo dõi.
Trước khi thuê, hỏi rõ vùng được chèo là đâu, có phao giới hạn hay mốc nhận biết không, bao lâu phải quay về, nếu bị gió đẩy ra xa thì làm gì. Chỉ chèo khi trời lặng, đi theo nhóm, không ra xa bờ hơn khả năng bơi của người yếu nhất trong nhóm, và luôn mặc áo phao dù chèo gần bờ. Trẻ nhỏ chỉ nên ngồi cùng người lớn trên kayak đôi, không tự chèo một mình.
Giờ đẹp để chèo thường là sáng sớm sau khi sương tan và chiều muộn trước hoàng hôn, khi mặt hồ lặng. Buổi trưa nắng gắt, phản chiếu mặt nước dễ gây say nắng; buổi chiều mùa mưa có nguy cơ giông. Chuyên mục chơi gì quanh hồ khi ở villa của trang có bài riêng về các hoạt động này.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ em đi thuyền trên hồ Tà Đùng cần lưu ý gì?
Trẻ phải mặc áo phao cỡ trẻ em, có cổ đỡ đầu và dây vòng qua háng, cài chặt từ trước khi xuống thuyền. Bé ngồi giữa hai người lớn, xa mép thuyền. Không dùng áo người lớn cho trẻ vì bé có thể tuột ra trong nước.
Làm sao biết thuyền chở khách có đủ điều kiện an toàn?
Hỏi đơn vị về đăng ký và kiểm định phương tiện, bằng hoặc chứng chỉ của người lái, sức chở. Nhìn ở bến: số đăng ký trên thân thuyền, đủ áo phao, sàn khô, ghế chắc. Thiếu những thứ này thì nên chọn đơn vị khác.
Mùa mưa có nên đi thuyền trên hồ Tà Đùng không?
Vẫn đi được vào buổi sáng khi trời lặng, vì mưa cao nguyên hay đổ về chiều. Cần theo dõi mây giông, nghe sấm thì không xuống thuyền, và chọn người lái sẵn sàng quay về sớm. Thỏa thuận trước cách tính tiền khi phải rút ngắn chuyến.
Có nên thuê thuyền riêng hay đi ghép?
Thuyền riêng chủ động lộ trình, giờ giấc và hợp với gia đình có trẻ nhỏ. Đi ghép tiết kiệm hơn nhưng phụ thuộc lịch chung. Dù chọn cách nào, số người trên thuyền không được vượt sức chở và ai cũng phải có áo phao.
Người biết bơi có cần mặc áo phao không?
Có. Rơi xuống nước bất ngờ, mặc quần áo dày, nước lạnh và sâu ngay sát bờ làm người bơi giỏi cũng khó xoay xở. Áo phao giữ người nổi trong lúc chờ được kéo lên, và người lớn mặc áo là tấm gương cho trẻ làm theo.
Có nên ngắm mây từ thuyền vào sáng sớm không?
Sáng sớm có sương dày, người lái khó nhìn chướng ngại vật nên nhiều người chờ sương tan bớt mới chạy. Ngắm biển mây thường đẹp hơn từ hiên villa hay tháp ngắm trên đồi; đi thuyền hợp hơn vào lúc trời đã sáng rõ, gió còn lặng.
