Khi nghỉ villa ở Tà Đùng, đi ăn ngoài thường là ghé các quán quanh trung tâm xã, cách các villa trên đồi một quãng ngắn bằng xe. Quán vùng cao phục vụ món dân dã: cơm, phở, bún, lẩu, gà, cá hồ; nhiều món đặc sản phải báo trước. Cần nhớ ba điều: quán nông thôn đóng cửa sớm hơn thành phố, nhóm đông nên gọi điện đặt trước, và đường từ quán về villa ban đêm dốc, tối, có sương nên người lái phải tỉnh táo và không uống rượu bia.
Bài này dành cho những bữa không muốn đứng bếp ở villa: trưa ngày đầu tới, sáng hôm sau trước khi đi chơi hồ, hay một bữa tối đổi gió. Không có danh sách quán ở đây, vì quán mở đóng thay đổi và mỗi nhóm một khẩu vị; thay vào đó là cách tìm, cách gọi, cách đi về sao cho bữa ăn ngoài không thành chuyện phiền.
Quán ăn quanh vùng hồ: đặt kỳ vọng cho đúng
Tà Đùng không phải phố du lịch với dãy nhà hàng sáng đèn. Quán ăn quanh trung tâm xã chủ yếu là quán gia đình phục vụ người địa phương, khách đi đường và khách du lịch cuối tuần. Thực đơn ngắn, món làm theo những gì có trong ngày; quán có thể hết món sớm, có thể nghỉ đột xuất khi nhà có việc.
Đó không phải điểm trừ. Quán gia đình nấu món nhà, giá phải chăng, cá gà thường mua từ người quen trong vùng. Nhưng khách quen nhịp thành phố cần chỉnh kỳ vọng: không phải lúc nào cũng có chỗ ngồi cho mười lăm người ngay lập tức, không phải món nào trên bảng cũng sẵn, và gọi món đặc sản lúc tám giờ tối có thể nhận câu "hết rồi".
Dịp lễ, cuối tuần cao điểm, các quán quanh khu du lịch đông hơn hẳn ngày thường. Nhóm đông nên chủ động, vì quán nhỏ phục vụ một đoàn lớn bất ngờ sẽ chậm và dễ thiếu món.
Cách tìm quán đáng tin nhất vẫn là hỏi chủ villa và người địa phương: quán nào nấu ngon món gì, quán nào mở muộn hơn, quán nào có chỗ đậu xe 16 chỗ. Bản đồ trên điện thoại hữu ích để dẫn đường, nhưng thông tin giờ mở cửa và trạng thái hoạt động của quán vùng quê trên mạng nhiều khi đã cũ.
Giờ ăn nên tính khi ở vùng cao
Nhịp sinh hoạt ở vùng nông thôn cao nguyên dậy sớm, nghỉ sớm. Bảng dưới là cách sắp giờ ăn ngoài cho hợp nhịp đó; giờ cụ thể của từng quán vẫn phải hỏi lại.
| Bữa | Thời điểm hợp lý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Ăn sáng | Sớm, sau khi săn mây | Quán sáng bán tới khi hết hàng; đi muộn dễ hết món |
| Ăn trưa | Trước giờ trưa một chút | Tránh lúc khách đoàn đổ về cùng giờ |
| Ăn tối | Sớm hơn thói quen thành phố | Nhiều quán dọn dẹp sớm; muốn ăn muộn phải báo trước |
| Ăn khuya | Ít lựa chọn | Chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ ở villa thay vì trông vào quán |
| Món đặc sản | Đặt từ trưa hoặc hôm trước | Gà đồi, cá lăng, cơm lam cần thời gian chuẩn bị |
Với nhóm có trẻ nhỏ, ăn tối sớm còn có lợi là về villa trước khi trời tối hẳn, tránh lái đường dốc trong sương. Phần còn lại của buổi tối dành cho sân, lửa trại, trà nóng.
Chuẩn bị sẵn một túi đồ ăn nhẹ ở villa như mì, bánh, sữa, trái cây là cách đơn giản để không ai đói khi quán đã đóng.
Gọi món cho nhóm đông
Nhóm tám đến mười sáu người, như khi thuê cả hai căn villa, cần chuẩn bị bữa ăn ngoài khác với nhóm hai, ba người:
- Gọi điện cho quán từ trưa hoặc chiều: báo số người lớn, trẻ em, giờ đến, có cần bàn dài không.
- Hỏi quán hôm nay có món gì, món đặc sản nào cần đặt trước; chốt luôn các món chính.
- Gọi theo mâm cho cả nhóm thay vì mỗi người một món; bếp quán nhỏ làm theo mâm nhanh và đều hơn.
- Một mâm cân đối gồm một món nước (lẩu hoặc canh), một món chính (gà, cá), một món rau, cơm hoặc bún; thêm món dễ ăn cho trẻ.
- Báo trước người ăn chay, người dị ứng, người kiêng cay để quán chuẩn bị riêng.
- Cử một người lo thanh toán chung, chia sau; tránh mười người cùng trả riêng lúc quán đông.
Gọi trước không chỉ giúp quán mà giúp chính nhóm: món đến nhanh, nóng, không phải chờ lâu khi trẻ đã đói và người lớn đã mệt sau một ngày chơi hồ.
Đường từ quán về villa ban đêm
Villa trên đồi quanh hồ thường có đoạn đường dốc, cua, ít đèn ở chặng cuối. Ban đêm, đặc biệt mùa mưa hay những đêm có sương, tầm nhìn có thể giảm nhanh. Đường quen ban ngày có thể trở nên lạ lẫm khi tối; nên đi thử đoạn này một lần lúc trời còn sáng trước khi đi ăn tối.
Lái chậm, bật đèn chiếu gần khi có sương thay vì đèn pha (đèn pha phản xạ vào sương làm chói). Giữ khoảng cách với xe trước, cẩn thận với xe máy chở hàng, gia súc trên đường, ổ gà sau mưa. Xe 7 chỗ, 16 chỗ lên dốc về đêm nên về số thấp, đổ dốc dùng phanh động cơ, không rà phanh liên tục.
Không uống rượu bia nếu lái xe. Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia và các quy định giao thông hiện hành cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; quan trọng hơn mức phạt là đoạn đường đồi tối không tha thứ cho phản xạ chậm. Nhóm muốn uống thì chọn người lái từ trước, hoặc ăn tối tại villa.
Mang theo đèn pin hoặc dùng đèn điện thoại cho đoạn đi bộ từ chỗ đậu xe vào villa. Trẻ nhỏ nắm tay người lớn, không chạy trước trong bóng tối, nhất là gần bờ dốc và khu vực ven hồ.
Mua đồ ăn mang về villa
Một cách dung hoà giữa đứng bếp và đi ăn là mua đồ ăn ở quán rồi mang về villa. Lẩu, gà luộc, cơm lam, cá kho đều mang về được nếu quán có hộp đựng. Ngồi ăn trên hiên villa nhìn hồ lúc chiều tàn, không phải lo đường về đêm, là lựa chọn nhiều gia đình thích.
Ứng dụng giao đồ ăn ở thành phố hầu như không phục vụ vùng đồi quanh hồ, nên đừng trông vào chuyện gọi giao tận nơi như ở phố. Nếu quán nhận mang lên villa, đó là thoả thuận riêng; hỏi rõ giờ và phí nếu có.
Khi mang đồ ăn về, đi thẳng về villa, ăn ngay. Món nóng để nguội trong xe lâu là bắt đầu đi vào vùng nhiệt dễ hỏng. Đồ ăn thừa cất tủ lạnh trong vòng hai giờ, hâm thật nóng trước khi ăn lại.
Mang hộp, túi riêng từ villa đi cũng giảm bớt hộp xốp thải ra; rác sau bữa phân loại, buộc kín, để đúng chỗ chủ villa chỉ dẫn.
Ứng xử ở quán vùng quê
Quán ở xã thường là nhà của chủ quán, bếp ở ngay sau, con cái chủ quán chạy ra chạy vào. Khách thành phố nên mang theo sự kiên nhẫn: món ra theo tốc độ của một gian bếp gia đình, không phải bếp nhà hàng có nhiều đầu bếp. Hỏi trước món nào làm lâu để trẻ con không phải chờ đói.
Giữ giọng vừa phải, nhất là khi nhóm đông và quán có khách khác hoặc gần nhà dân. Không xả rác, khăn giấy, vỏ chai xuống đất quanh bàn; quán ngoài trời vùng đồi gió mạnh, rác bay ra ruộng vườn hàng xóm.
Hỏi giá trước khi gọi những món tính theo cân như cá, gà, để khỏi bất ngờ khi thanh toán; đây là thói quen bình thường ở mọi nơi, không phải nghi ngờ người bán. Nếu món chưa hợp khẩu vị, góp ý nhẹ nhàng với chủ quán, đừng viết chê bai trên mạng khi chưa nói chuyện trực tiếp.
Muốn chụp ảnh bếp, chụp người nấu thì hỏi trước. Nhiều chủ quán vui vẻ cho chụp và còn kể về món ăn, nhưng cũng có người không thích lên ảnh; tôn trọng điều đó là phép lịch sự tối thiểu.
Khi không muốn ra quán: nhờ chủ villa
Chủ villa thường là người nắm rõ nhất quán nào mở hôm nay, ai nấu món gì ngon, ai nhận mang đồ ăn lên đồi. Với nhóm mới tới lần đầu, nhắn chủ nhà từ hôm trước để hỏi phương án ăn uống là cách tiết kiệm thời gian nhất.
Nhiều villa nhận đặt trước set ăn sáng, tiệc nướng hoặc giới thiệu người nấu món địa phương mang tới. Điều kiện mỗi nơi khác nhau, nên hỏi rõ: món gì, bao nhiêu người, giờ nào, ai lo dọn dẹp, tính tiền ra sao.
Phương án này đặc biệt hợp với tối đầu tiên, khi cả nhóm vừa trải qua chặng đường dài, không ai muốn lái thêm. Ăn tại sân villa, nhìn hồ chuyển màu lúc hoàng hôn, rồi nghỉ sớm để sáng hôm sau dậy săn mây.
Nếu đã đặt món qua chủ villa, báo sớm khi kế hoạch thay đổi: nhóm tới muộn vì kẹt xe, bớt người, thêm trẻ con. Người nấu ở vùng quê thường mua nguyên liệu theo đúng suất đã đặt, một tin nhắn báo trước vài giờ giúp họ đỡ thiệt và giúp nhóm vẫn có bữa nóng đúng giờ khi tới nơi.
Ăn sáng, ăn cho trẻ và người lớn tuổi
Ăn sáng. Quán sáng vùng quê thường có phở, bún, hủ tiếu, bánh mì, xôi, cháo; bán từ sớm tới khi hết. Sáng săn mây xong rồi đi ăn là vừa nhịp. Nhóm đông có thể chia đôi: một nhóm đi ăn, một nhóm mua mang về cho người ở lại villa.
Trẻ nhỏ. Gọi sẵn món dễ ăn như cơm trắng, trứng chiên, canh rau, cá chiên. Mang theo muỗng, bát nhựa, khăn ướt của trẻ. Món nhiều ớt, món đắng của vùng cao để người lớn thử.
Người lớn tuổi. Ưu tiên món mềm, nóng, ít dầu mỡ như cháo, canh, cá hấp, gà luộc. Ngồi chỗ kín gió, mang thêm áo ấm vì quán ngoài trời buổi tối lạnh.
Người ăn chay, ăn kiêng. Quán vùng cao không phải lúc nào cũng có món chay riêng; báo trước để quán làm món rau, đậu, nấm trồng. Người dị ứng nói rõ tên thực phẩm, không nói chung chung.
Nước uống. Mang theo nước đóng chai; đá lạnh ở quán nông thôn không phải lúc nào cũng rõ nguồn nước, người dạ dày yếu và trẻ nhỏ có thể dùng đồ uống không đá.
Câu hỏi thường gặp
Từ villa ra quán ăn ở trung tâm xã có xa không?
Tuỳ vị trí villa. Với các villa trên đồi quanh hồ, ra khu trung tâm thường chỉ mất một quãng ngắn bằng xe, nhưng có đoạn dốc và cua. Hỏi chủ villa đường đi, chỗ đậu xe và thời gian cụ thể, nên đi thử ban ngày trước khi đi ăn tối.
Quán ăn ở Tà Đùng đóng cửa mấy giờ?
Mỗi quán một khác và có thể thay đổi theo ngày, mùa khách. Nhìn chung quán nông thôn vùng cao đóng sớm hơn thành phố. Muốn ăn tối muộn hoặc nhóm đông, gọi điện cho quán từ chiều. Chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ ở villa phòng khi quán đã nghỉ.
Có gọi giao đồ ăn lên villa được không?
Ứng dụng giao đồ ăn ở thành phố hầu như không phục vụ vùng đồi quanh hồ. Một số quán có thể nhận mang lên theo thoả thuận riêng, hỏi trực tiếp quán hoặc nhờ chủ villa. Cách chắc hơn là tự mua mang về hoặc đặt món qua chủ villa.
Nhóm 16 người đi ăn ngoài cần lưu ý gì?
Gọi quán đặt trước từ trưa, báo số người và giờ đến, chốt món theo mâm, báo trước món đặc sản cần chuẩn bị. Đi bằng ít xe nhất có thể, hỏi chỗ đậu xe 16 chỗ. Cử một người lo thanh toán chung. Về villa trước khi quá khuya vì đường đồi tối.
Lái xe đường đồi ban đêm cần chú ý gì?
Đi chậm, dùng đèn chiếu gần khi có sương, giữ khoảng cách, về số thấp khi lên dốc và dùng phanh động cơ khi đổ dốc. Cẩn thận xe máy, gia súc, ổ gà. Người lái tuyệt đối không uống rượu bia. Đi thử đoạn đường lúc trời sáng trước.
Ăn ngoài hay tự nấu ở villa tốt hơn?
Tuỳ nhóm. Tự nấu chủ động món, giờ giấc, hợp nhóm có trẻ nhỏ và muốn ngồi lâu ở sân. Ăn ngoài đỡ việc bếp, đổi gió, thử món địa phương. Nhiều nhóm kết hợp: ăn trưa, ăn sáng ở quán, bữa tối chính tại villa với BBQ hoặc đồ mua mang về.
