Đưa ông bà đi nghỉ villa ở Tà Đùng sẽ nhẹ nhàng nếu nhà mình làm bốn việc: chia chặng đường dài thành nhiều quãng ngắn có nghỉ, dành cho ông bà phòng gần toilet và lối đi bằng, giữ ấm kỹ vào đêm và sáng sớm trên đồi, và để ông bà chơi theo nhịp riêng thay vì theo lịch của con cháu. Villa nguyên căn có hiên, có sân, có bếp nấu được món mềm, là chỗ ông bà thấy thoải mái như ở nhà.
Chuyến đi ba thế hệ thường là chuyến đáng nhớ nhất của một gia đình, và cũng là chuyến dễ mệt nhất. Người lớn tuổi chịu đường xa kém hơn, nhạy với lạnh, đi lại trên dốc khó hơn, và hay ngại nói khi thấy không khoẻ để khỏi làm con cháu mất vui. Bài này giúp anh chị chuẩn bị để ông bà được nghỉ thật, không phải gắng theo cả nhà. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ đang theo dõi sức khoẻ cho ông bà.
Trước khi rủ: hỏi ông bà đúng câu
Câu “bố mẹ có đi không?” thường nhận được câu trả lời “đi cũng được”, mà thực chất có thể là “đi cho các con vui”. Hãy hỏi cụ thể hơn: ngồi xe bao lâu thì bố mẹ mệt, đêm lạnh có chịu được không, đi bậc thang có khó không, thuốc đang uống có cần bảo quản lạnh không. Những câu này giúp anh chị biết ông bà cần gì mà không làm ông bà thấy mình là gánh nặng.
Nếu ông bà có bệnh nền như tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi, hay mới phẫu thuật, nên hỏi bác sĩ đang điều trị về chuyến đi: chặng đường dài có ổn không, thời tiết se lạnh ảnh hưởng thế nào, cần mang thêm thuốc gì. Bác sĩ biết bệnh sử của ông bà hơn mọi bài viết trên mạng.
Cũng nên nói thật với ông bà về chỗ ở: villa trên đồi, xa phố, đường lên có dốc, buổi tối yên tĩnh, không có chợ ngay cạnh. Có người lớn tuổi thích sự yên tĩnh đó; có người lại thấy buồn vì xa hàng quán. Biết trước để ông bà tự chọn mang theo thứ giải trí của mình: cái đài nhỏ, bộ cờ tướng, cuốn sách, ấm trà quen tay.
Chặng đường dài: chia quãng và chỗ ngồi
Từ các đô thị phía Nam lên vùng hồ là một chặng dài, nhiều giờ ngồi xe, đoạn cuối có dốc và cua. Với ông bà, ngồi lâu một tư thế gây mỏi lưng, tê chân, và ở người có nguy cơ tim mạch thì ngồi bất động lâu còn là điều bác sĩ hay dặn tránh. Cách đơn giản nhất là dừng nghỉ khoảng mỗi một tiếng rưỡi đến hai tiếng, cho ông bà xuống xe đi lại vài phút, đi vệ sinh, uống nước.
Chỗ ngồi tốt nhất cho người lớn tuổi thường là hàng ghế giữa, gần cửa để lên xuống dễ, ít xóc hơn hàng cuối. Người hay say xe nên ngồi ghế trước hoặc gần cửa sổ, nhìn về phía trước. Để sẵn cạnh chỗ ngồi của ông bà: chai nước, áo khoác mỏng, gối kê cổ, túi thuốc uống trong ngày; đừng để những thứ này trong cốp sau.
Nhiều gia đình chọn xuất phát rất sớm để tránh nắng và kẹt xe. Với ông bà, dậy quá sớm rồi ngồi xe cả buổi có thể làm ông bà mệt suốt ngày đầu. Cân nhắc xuất phát muộn hơn một chút, hoặc nếu nhà ở xa, chia đường thành hai ngày với một đêm nghỉ ở đô thị dọc đường. Tới nơi đúng giờ nhận phòng buổi chiều, ông bà nghỉ một giấc rồi mới ra sân, là nhịp dễ chịu.
Chọn phòng và sắp xếp trong villa cho ông bà
Phòng gần toilet, lối đi bằng phẳng. Người lớn tuổi dậy đi vệ sinh ban đêm nhiều lần. Phòng nào có toilet gần nhất, không phải đi qua bậc hay qua phòng khác, nên dành cho ông bà.
Đèn ngủ suốt đêm. Mang theo đèn ngủ cắm điện hoặc đèn pin nhỏ đặt cạnh giường. Ở nơi lạ, ông bà dậy giữa đêm trong bóng tối dễ vấp hoặc nhầm đường.
Thảm chống trơn trong nhà tắm. Sàn nhà tắm ướt là chỗ người già hay ngã nhất. Mang một tấm thảm chống trơn nhỏ, hoặc dặn ông bà tắm khi có người ở nhà, không khoá trái cửa.
Ghế có tựa ở hiên. Ông bà sẽ dành nhiều thời gian ngồi hiên nhìn hồ. Một chiếc ghế có tựa lưng, có tay vịn, đặt chỗ kín gió, là món quà lớn nhất cho người lớn tuổi trong chuyến này.
Đồ dùng cá nhân để đúng chỗ quen. Ở nhà, ông bà biết kính lão, hộp thuốc, cái quạt nằm ở đâu. Tới nơi lạ, con cháu nên giúp bày đồ ra một bàn nhỏ cạnh giường theo đúng thói quen ấy: kính, thuốc, nước, đèn pin, điện thoại đang sạc. Ông bà đỡ phải lục vali giữa đêm, và đỡ cảm giác lạc lõng ở chỗ ở mới.
Xa chỗ ồn buổi tối. Nếu con cháu ngồi lửa trại tới khuya, cho ông bà ngủ phòng phía xa sân hoặc ở căn yên hơn khi thuê hai căn.
Đêm lạnh trên đồi: giữ ấm cho người lớn tuổi
Khí hậu cao nguyên quanh hồ Tà Đùng mát gần như quanh năm theo cảm nhận của khách, nhưng chênh lệch giữa trưa và đêm khá rõ, nhất là những tháng cuối năm và đầu năm. Người lớn tuổi cảm nhận lạnh chậm hơn người trẻ, nên có khi đã lạnh run mới nói. Con cháu nên chủ động mặc ấm cho ông bà trước khi trời tối, không đợi ông bà kêu.
Mang theo áo khoác ấm, mũ len hoặc khăn quàng, tất dày, và một bộ đồ ngủ dài tay. Buổi sáng săn mây, gió trên đồi thổi mạnh, sương ẩm, cảm giác lạnh hơn nhiều so với con số nhiệt độ. Nếu ông bà muốn ra hiên xem mây lúc sớm, khoác thêm chăn mỏng và mang ra một bình trà nóng.
Ngồi lửa trại buổi tối là thú vui ông bà hay thích, nhưng ngồi quá gần lửa phía trước còn lưng thì bị gió thổi lạnh. Đặt ghế ông bà ở phía khuất gió, cách lửa vừa phải, và nhắc ông bà vào nhà sớm hơn nhóm trẻ. Tắm nước nóng trước bữa tối, khi trời còn ấm, tốt hơn tắm khuya. Người có bệnh tim mạch, huyết áp cần đặc biệt tránh bị lạnh đột ngột; nếu có dấu hiệu bất thường như đau ngực, khó thở, chóng mặt nhiều, cần đưa đi khám ngay.
Đi lại trên đồi: dốc, bậc đá và tháp ngắm
Villa trên đỉnh đồi đồng nghĩa với dốc: đường lên, lối trong sân, bậc dẫn ra vườn, cầu thang tháp ngắm. Với ông bà, mỗi đoạn dốc là một lần cần cân nhắc. Khi tới nơi, một người con đi trước xem đường, rồi chỉ cho ông bà lối đi bằng phẳng nhất từ phòng ra hiên, ra sân, ra xe.
Giày của ông bà nên là giày đế bám, có quai hậu, thay vì dép lê. Cỏ buổi sáng ướt sương, đá sau mưa trơn trượt. Nếu ông bà quen dùng gậy, mang theo; nếu không quen, đây chưa phải lúc để tập. Cứ để một người con đi cạnh, cho ông bà vịn tay khi lên xuống bậc.
Tháp ngắm hồ cho tầm nhìn đẹp nhất, nhưng cầu thang tháp không phải chỗ ai cũng leo được thoải mái. Nếu ông bà muốn lên, chọn lúc trời khô, ban ngày, có người đi phía dưới đỡ. Nếu không, đừng để ông bà thấy mình bị bỏ lại: từ hiên villa và sân trên đồi đã nhìn ra hồ, đặt ghế đúng chỗ là ông bà ngắm mây không kém gì trên tháp.
Thuốc men, ăn uống và nhịp chơi vừa sức
Mang đủ thuốc ông bà đang dùng hằng ngày cho số ngày đi, cộng thêm vài ngày dự phòng nếu xe hỏng hay trời mưa phải ở lại. Chia thuốc theo ngày vào hộp nhỏ, để trong túi xách tay chứ không để vali. Thuốc cần bảo quản lạnh thì mang túi giữ nhiệt và cất tủ lạnh villa ngay khi tới. Ghi lại tên thuốc, liều, bệnh đang điều trị vào một tờ giấy hoặc trong điện thoại của người con đi cùng, phòng khi cần đi khám ở nơi lạ.
Bếp villa giúp nấu món hợp với ông bà: cháo, canh, rau luộc, cá hấp, thay vì toàn đồ nướng và đồ nhậu của bữa tiệc chung. Đồ nướng cháy cạnh, đồ quá mặn, quá cay có thể không hợp với người kiêng ăn. Một nồi canh nhẹ đặt cạnh lò nướng là cách để ông bà vẫn ngồi chung bữa mà ăn được món của mình.
Về hoạt động, nguyên tắc là một việc nhẹ buổi sáng, nghỉ trưa, một việc nhẹ buổi chiều. Ông bà có thể đi thuyền ngắm hồ nếu khoẻ và trời êm, ngồi xem con cháu chèo SUP từ bờ, thăm vườn cây quanh vùng. Đừng xếp lịch dày rồi để ông bà gắng theo. Nhiều ông bà nói rằng khoảnh khắc thích nhất của chuyến đi chỉ là được ngồi hiên uống trà, nhìn con cháu chơi đùa trên sân cỏ.
Ba thế hệ một chuyến: để ông bà và các cháu cùng vui
Chuyến đi có cả ông bà lẫn trẻ nhỏ là chuyến có hai nhịp sinh hoạt gần nhau một cách bất ngờ: cả hai đều dậy sớm, ăn sớm, ngủ trưa, đi ngủ sớm. Tận dụng điều đó, giao cho ông bà và các cháu những buổi sáng chung: ông bà dắt cháu ra vườn hái rau, ngồi hiên xem mây, kể chuyện ngày xưa trong khi bố mẹ còn ngủ hoặc chuẩn bị bữa sáng.
Nhưng đừng biến ông bà thành người trông trẻ chính cả chuyến. Ông bà đi nghỉ chứ không phải đi làm. Trẻ nhỏ chạy nhảy trên sân đồi có mép dốc cần người phản xạ nhanh để giữ; việc đó là của bố mẹ hoặc người trực ca. Ông bà nên ở vai bạn chơi, người kể chuyện, chứ không phải người phải đuổi theo cháu khắp sân.
Buổi tối, khi con cháu nướng BBQ, nên để ông bà ngồi chỗ đẹp nhất, gần lửa vừa đủ ấm, có ghế tựa, có trà nóng, và được phục vụ trước. Với nhiều gia đình, bức ảnh quý nhất của chuyến đi không phải ảnh mây trên hồ mà là ảnh ông bà ngồi giữa đám cháu chắt bên đống lửa. Những điều nhỏ như ghế ngồi, ly trà, đĩa đồ ăn mềm làm ông bà cảm thấy mình là khách quý của chuyến đi chứ không phải người đi kèm.
Nếu ông bà muốn về trước một ngày, đừng thuyết phục ở lại. Sắp xếp người lái xe đưa ông bà về, hoặc chọn lịch ngắn hơn cho cả nhà ngay từ đầu. Một chuyến đi vừa sức để ông bà còn muốn đi lần sau quý hơn một chuyến dài làm ông bà mệt cả tuần sau khi về.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà trên 75 tuổi có nên đi Tà Đùng không?
Tuổi không phải là mốc quyết định, sức khoẻ mới là. Nhiều người lớn tuổi khoẻ vẫn đi được nếu chia chặng hợp lý và có con cháu đi cùng. Với người có bệnh nền tim mạch, hô hấp, hoặc đi lại khó, nên hỏi bác sĩ đang theo dõi trước khi quyết định.
Có nên để ông bà tự lên tháp ngắm hồ không?
Chỉ khi ông bà khoẻ, trời khô, ban ngày và có người đi kèm phía dưới. Nếu ông bà đi bậc khó, đặt ghế ở hiên hoặc sân đồi chỗ nhìn ra hồ là đủ. Không nên để người lớn tuổi lên tháp một mình, nhất là lúc sáng sớm sương ướt.
Đi xe đường dài, ông bà nên ăn uống thế nào?
Ăn nhẹ trước khi đi, mang nước và vài món ăn quen như bánh mềm, trái cây. Tránh ăn quá no trước đoạn đường dốc nếu ông bà hay say xe. Uống nước đều đặn, dù ngại phải dừng đi vệ sinh, vì ngồi xe lâu mà thiếu nước dễ mệt và chóng mặt.
Ông bà có nên ăn đồ nướng trong bữa BBQ không?
Tuỳ chế độ ăn của từng người. Nếu ông bà kiêng mặn, kiêng mỡ, hoặc răng yếu, nên nướng riêng vài món nạc, rau củ, cắt nhỏ, và nấu thêm một nồi canh hay cháo. Như vậy ông bà vẫn ngồi chung bữa với cả nhà mà không phải ăn món không hợp.
Nếu ông bà thấy mệt giữa chuyến thì làm sao?
Cho ông bà nghỉ ngơi trong phòng ấm, uống nước, theo dõi. Nếu có dấu hiệu như đau ngực, khó thở, nói khó, yếu một bên người, chóng mặt nhiều, cần đưa đi cơ sở y tế ngay. Biết sẵn đường tới cơ sở y tế gần nhất từ lúc mới đến.
Có nên thuê thêm một căn riêng cho ông bà?
Với nhóm đông, đó là lựa chọn rất đáng cân nhắc. Ông bà ngủ ở căn yên, có toilet riêng, không bị tiếng tiệc tối làm phiền, mà vẫn sát ngay căn của con cháu. Nhiều gia đình thấy đây là cách để ông bà nghỉ thật sự trong chuyến đi.
