Có thể đi Tà Đùng vào mùa mưa, và nhiều người còn thích mùa này vì cảnh xanh, mây trôi ngang sườn đồi và villa vắng. Điều kiện là chọn tuần không có cảnh báo mưa lớn, đi ô tô vào ban ngày, chạy chậm trên đường đèo, và đặt chỗ với điều kiện đổi được ngày. Không nên đi khi đang có đợt mưa dầm kéo dài, khi có áp thấp hay hoàn lưu bão ảnh hưởng tới Tây Nguyên, hoặc khi có tin đường bị sạt.
Mùa mưa ở vùng hồ Tà Đùng thường kéo dài khoảng tháng 5 tới tháng 10, có năm sang cả tháng 11. Đầu mùa mưa kiểu giông chiều, giữa mùa (khoảng tháng 8 – 9) hay có mưa dầm nhiều ngày, cuối mùa mưa thưa dần nhưng có thể có trận rất lớn.
Bài này giúp bạn cân nhắc theo cách của người đã đi nhiều chuyến: được gì, mất gì, rủi ro thật nằm ở đâu, và cách sắp xếp để một kỳ nghỉ villa mùa mưa vẫn trọn vẹn.
Mùa mưa cho kỳ nghỉ villa những gì
Cảnh xanh nhất năm. Sau vài trận mưa đầu mùa, đồi cỏ, vườn cây và rừng quanh hồ xanh lên rõ rệt. Mặt hồ dâng dần, các đảo nhỏ trông tròn trịa hơn. Ảnh chụp mùa này có tông xanh mát mà mùa khô không có.
Mây trôi ngang tầm mắt. Ngày mưa và ngay sau mưa, mây thường bám thấp, trôi qua sườn đồi và mặt hồ ngay trước hiên. Không cần dậy sớm săn mây; có khi giữa trưa cũng thấy mây kéo qua.
Vắng và yên. Ngoài vài dịp lễ, mùa mưa là mùa thấp điểm. Giữa tuần, có khi cả quả đồi chỉ có nhóm mình, rất hợp với ai muốn nghỉ thật sự.
Không khí mát và ít chênh lệch. Đêm mùa mưa không lạnh sâu như mùa khô vì mây giữ nhiệt; ngày ít nắng gắt. Người ngại lạnh thấy dễ chịu hơn.
Đồ ăn theo mùa. Mùa mưa là mùa của rau rừng, măng và nhiều loại nông sản đầu mùa trong vùng; cá hồ vẫn có quanh năm. Đặt trước với chủ villa nếu muốn có nguyên liệu tươi cho bữa tối.
Và những gì phải chấp nhận
Lửa trại, BBQ ngoài sân không chắc. Mưa chiều hay mưa đêm có thể làm ướt sân và củi. Nên có phương án nướng dưới mái hiên hoặc nấu trong bếp, và hỏi trước chủ villa có chỗ nướng có mái che không.
Hoàng hôn, bình minh khó đoán. Trời nhiều mây nên có ngày không thấy mặt trời. Đổi lại, những lúc mây hở sau mưa thường cho ánh sáng rất đẹp, nhưng không hẹn trước được.
Hoạt động trên hồ phụ thuộc từng buổi. Đi thuyền, chèo SUP, câu cá chỉ nên làm khi trời không có giông. Dù lượn thường không bay trong mưa và gió xấu.
Ẩm và lâu khô. Quần áo, giày ướt lâu khô; đồ điện tử để ngoài hiên dễ bị hơi ẩm. Cần túi chống nước và quần áo nhanh khô.
Đường đi là rủi ro thật. Đây là điểm quan trọng nhất và sẽ nói kỹ ở mục dưới. Mọi thứ khác chỉ là bớt vui; đường đèo trong mưa lớn là chuyện an toàn.
Rủi ro thật nằm ở đường đèo
Đường lên vùng hồ Tà Đùng đi qua quốc lộ 28 và các đường nhánh đào vào sườn đồi núi. Ở những đoạn này, một bên là vách đất đá đã được cắt (gọi là taluy), một bên là vực hoặc sườn dốc. Khi mưa dầm nhiều ngày, đất trên taluy ngấm no nước, nặng thêm và mất độ bám; chỉ cần một trận mưa to thêm là có thể trượt xuống mặt đường. Đá lăn, cây đổ cũng thường đi kèm.
Nguy cơ cao nhất không phải lúc mưa vừa bắt đầu mà là sau nhiều ngày mưa liên tục, và cả một hai ngày sau khi trời đã tạnh, vì đất vẫn còn ngấm nước. Ban đêm thì nguy hiểm gấp bội vì không thấy đất đá trên đường từ xa, sương mù làm tầm nhìn còn vài chục mét.
Một mối nguy khác là nước chảy qua mặt đường ở các đoạn thấp, ngầm tràn, hoặc chỗ suối cắt ngang. Dòng nước đục, chảy xiết có thể cuốn trôi xe máy và làm ô tô mất lái dù trông không sâu. Quy tắc đơn giản: không cố vượt khi thấy nước chảy qua đường; đợi nước rút hoặc quay lại.
Vì thế, quyết định "đi hay không" trong mùa mưa nên dựa vào tình hình mấy ngày trước chuyến đi, chứ không chỉ vào ngày khởi hành.
Cách quyết định đi hay hoãn
Một quy trình gọn mà người hay đi Tây Nguyên mùa mưa thường làm:
- Một tuần trước: xem bản tin dự báo thời tiết dài ngày cho khu vực Tây Nguyên của cơ quan khí tượng; chú ý có áp thấp, bão ngoài biển hay đợt gió mùa tây nam mạnh không.
- Ba ngày trước: xem dự báo mưa cho khu vực Lâm Đồng (phần Đắk Nông cũ); nếu đã mưa dầm mấy ngày liền và còn tiếp tục, bắt đầu tính phương án dời.
- Một ngày trước: xem có cảnh báo lũ quét, sạt lở đất cho khu vực không; đọc tin giao thông xem quốc lộ 28 và các tuyến định đi có đoạn nào bị sạt, cấm đường không.
- Gọi hoặc nhắn chủ villa: hỏi tình hình mưa và đường lên tại chỗ, đường dốc cuối vào villa có đi được bằng loại xe của mình không.
- Sáng khởi hành: nếu đêm trước có mưa rất to hoặc vừa có tin sạt lở, hoãn vài giờ hoặc dời ngày. Mất một ngày nghỉ rẻ hơn nhiều so với rủi ro trên đèo.
Đặt villa có điều kiện đổi ngày khi thời tiết xấu là điều nên hỏi rõ ngay từ lúc giữ chỗ. Nhiều chủ nhà quen với chuyện này và sẵn lòng dời lịch nếu báo sớm.
Đi trên đường trong mùa mưa: những nguyên tắc không thương lượng
Khi đã quyết định đi, mấy nguyên tắc sau giúp giảm rủi ro đáng kể:
- Đi ban ngày, tới nơi trước khi trời tối. Xuất phát sớm từ TP.HCM hay Bình Dương để đoạn đèo cuối rơi vào buổi sáng hoặc đầu chiều, trước giờ mưa chiều.
- Ưu tiên ô tô hơn xe máy. Xe máy đường dài trong mưa dầm, đường trơn, xe tải chạy ngược chiều là tổ hợp nguy hiểm, nhất là khi chở trẻ nhỏ.
- Chạy chậm, giữ khoảng cách xa. Mặt đường ướt làm quãng phanh dài ra; đất đỏ trôi ra mặt đường còn trơn hơn.
- Không dừng đỗ sát taluy. Nghỉ chân thì chọn chỗ trống, xa vách đất đá và cây lớn.
- Gặp đất đá rơi, cây đổ thì quay lại hoặc chờ lực lượng chức năng xử lý, không len qua khi vách còn có thể trượt tiếp.
- Đổ đầy xăng, sạc đầy điện thoại, mang theo nước, đồ ăn nhẹ, áo ấm trong xe phòng khi phải chờ đường thông.
Đoạn dốc cuối vào villa trên đồi thường ngắn nhưng có thể trơn khi ướt. Hỏi chủ villa xem nên để xe ở đâu nếu trời mưa to, có cần người dẫn hay không.
Sắp xếp kỳ nghỉ ở villa khi trời mưa
Kỳ nghỉ mùa mưa vui hay chán phần lớn do cách sắp xếp. Nguyên tắc là tận dụng những khoảng tạnh cho việc ngoài trời, và có sẵn kế hoạch trong nhà cho lúc mưa. Mưa ở vùng này hay có quy luật: đầu mùa thường mưa chiều và đêm, sáng nắng; giữa mùa thì mưa rả rích có thể cả ngày.
Buổi sáng, nếu trời tạnh, đi dạo quanh đồi, ra tháp ngắm hồ, đi thuyền quanh đảo gần. Buổi chiều ở gần villa: nấu ăn, chơi trò chơi với trẻ, đọc sách, ngồi hiên nhìn mưa. Tối nướng dưới mái hiên hoặc làm lẩu trong nhà — mưa lạnh ăn lẩu hợp hơn BBQ.
Mang theo vài thứ cho ngày mưa: bộ bài, cờ, đồ chơi nhỏ cho trẻ, sách, loa nhỏ (mở vừa phải), và nếu thích thì một bộ trà. Hỏi chủ villa có ô dù, áo mưa cho khách mượn không.
Một mẹo nhỏ: chọn villa có mái hiên rộng hay phòng khách nhìn ra hồ. Mùa mưa, phần lớn thời gian sẽ ở đó, và cái view từ chỗ ngồi trong nhà quan trọng hơn mọi tiện ích ngoài sân.
Dấu hiệu tại chỗ cho thấy nên ở yên trong villa
Khi đã tới nơi mà trời mưa lớn kéo dài, có vài dấu hiệu người địa phương vẫn dặn nhau để biết lúc nào không nên ra đường hay đi dạo xuống chân đồi:
- Nước suối, khe đổi màu đục ngầu và dâng nhanh, mang theo cành cây, rác rừng — dấu hiệu phía thượng nguồn đang mưa rất to.
- Nghe tiếng ầm ầm, răng rắc lạ từ phía sườn đồi, hoặc thấy đất đá nhỏ lăn xuống liên tục ở chân taluy.
- Mặt đất, sân, bậc thềm xuất hiện vết nứt mới, cây cột điện hay hàng rào nghiêng đi so với hôm trước.
- Nước rỉ ra từ chân dốc ở những chỗ bình thường khô ráo, hoặc mạch nước đang chảy bỗng ngừng hẳn.
- Mưa to liên tục nhiều giờ không ngớt, kèm sấm chớp — lúc này không đi ra mép hồ, không lên tháp ngắm, không chạy xe xuống dốc.
Gặp những dấu hiệu này, việc nên làm là ở yên trong nhà kiên cố, tránh xa chân dốc và mép taluy, báo cho chủ villa hoặc người quản lý biết, theo dõi thông báo của chính quyền địa phương. Villa trên đỉnh đồi thường không phải nơi đón dòng nước, nhưng đường xuống đồi và các đoạn đường ven suối thì có thể nguy hiểm. Chờ trời ngớt mưa và có người đi qua xác nhận đường ổn rồi mới lên đường về.
Tháng nào trong mùa mưa dễ chịu hơn
Không phải tháng nào trong mùa mưa cũng giống nhau. Đầu mùa (khoảng tháng 5 – 7) thường còn nhiều ngày nắng, mưa tập trung buổi chiều; đất chưa ngấm no nước nên nguy cơ sạt thấp hơn giữa mùa. Đây là giai đoạn mùa mưa "dễ đi" nhất, cảnh lại rất xanh.
Giữa mùa (khoảng tháng 8 – 9) là lúc mưa dầm, đất no nước, rủi ro đường cao nhất. Không phải không đi được, nhưng nên giữ lịch linh hoạt và theo dõi sát dự báo. Cuối mùa (tháng 10, có năm sang tháng 11) mưa thưa dần, nhưng các đợt áp thấp, hoàn lưu bão cuối năm có thể gây mưa rất lớn trong vài ngày.
Kỳ nghỉ lễ 2/9 rơi vào giữa mùa mưa. Đi dịp này nên đặt villa sớm vì vẫn đông, nhưng đồng thời chuẩn bị tinh thần có thể phải đổi kế hoạch nếu thời tiết xấu.
Nếu được chọn, một chuyến giữa tuần vào tháng 6 hoặc tháng 7, xuất phát sáng sớm, ở hai đêm để có một ngày dự phòng, là cách tận hưởng mùa mưa ít rủi ro nhất: cảnh đã xanh, mây nhiều, khách vắng, mà đất đồi chưa ngấm no nước như giữa mùa.
Câu hỏi thường gặp
Mùa mưa ở Tà Đùng có mưa cả ngày không?
Không phải ngày nào cũng vậy. Đầu mùa thường sáng nắng, chiều giông rồi tạnh. Giữa mùa, khoảng tháng 8 – 9, có những đợt mưa dầm kéo dài cả ngày, nhiều ngày liền. Cuối mùa mưa thưa dần nhưng có thể có trận lớn khi có áp thấp hay hoàn lưu bão.
Đi xe máy lên Tà Đùng mùa mưa có nên không?
Không khuyến khích, nhất là giữa mùa mưa hoặc khi chở trẻ nhỏ. Đường đèo trơn, tầm nhìn kém, xe tải nhiều, nguy cơ đất đá trên taluy. Nếu buộc phải đi xe máy, nên đi ban ngày, mặc áo mưa bộ, chạy chậm và sẵn sàng dừng lại chờ khi mưa quá to.
Có cách nào biết đường lên Tà Đùng đang bị sạt không?
Có thể theo dõi tin giao thông, thông báo của chính quyền địa phương và cảnh báo lũ quét, sạt lở của cơ quan khí tượng thủy văn. Cách nhanh và sát nhất là hỏi chủ villa hoặc người địa phương vừa đi qua tuyến đó trong ngày.
Đặt villa mùa mưa có được đổi ngày không?
Tuỳ chính sách của từng nơi, nên hỏi rõ trước khi giữ chỗ. Nhiều chủ villa ở vùng này quen với chuyện thời tiết xấu và sẵn lòng dời lịch nếu khách báo sớm. Nên thống nhất bằng tin nhắn để hai bên cùng nắm rõ.
Mùa mưa có còn săn mây được không?
Được, thậm chí mây xuất hiện nhiều hơn, chỉ là kiểu khác: mây thấp trôi ngang sườn đồi và mặt hồ cả trong ngày, chứ không chỉ một biển mây buổi sáng. Những buổi sáng tạnh sau đêm mưa thường có cảnh mây rất đẹp, nhưng không hẹn trước được.
Trẻ nhỏ đi Tà Đùng mùa mưa cần chú ý gì?
Giữ ấm và giữ khô cho trẻ, mang đủ quần áo thay, giày dép chống trơn. Sân cỏ, bậc đá ướt rất trơn, không cho trẻ chạy nhảy khi vừa mưa. Không cho trẻ ra mép hồ khi có giông. Mang thuốc thông dụng và kem chống muỗi, vì mùa mưa muỗi nhiều.
